JERZY PIEKARCZYK
Zanim stanela
"Patria"
 Ta mala, ktora pokazuje jezyk fotografowi, przed chwila pewnie uslyszala: a teraz zrobimy sobie zdjecie z panem Kiepura. Wszyscy wpatrzeni w obiektyw. Ponad trzydziesci osob stoi na schodach, wiekszosc doroslych, bo tylko oni wiedzieli, jakie znaczenie ma takie wspolne zdjecie. Ile lat miala wowczas ta dziewczynka? Nietrudno obliczyc - corka Wladyslawy i Ksawerego Otowskich urodzila sie w 1926 roku, zdjecie zrobiono w 1930. Co mala Kicia - bo tak ja nazywano w domu - mogla wtedy wiedziec o Janie Kiepurze? Dzisiaj Maria Otowska przyglada sie samej sobie sprzed lat i przyznaje, ze niewiele pamieta z tamtych lat. Zreszta, co mogl zapamietac czteroletni brzdac? Kicia to, Kicia tamto, jakas lalka w prezencie od kogos, ze na kolanach u znajomych dziadka, ze na odwrocie fotografii z 1928 roku jest dedykacja Jana Kiepury - jej chrzestnego, ale nie on ja trzyma, lecz jego ojciec w zastepstwie.
Fotografie z 1930 i 1931 roku
- Przebywalysmy wtedy - wspomina Maria Otowska - z mama w Krynicy, zaproszone przez panstwa Kiepurow. Miedzy nimi a moim dziadkiem byla jakas wieksza zazylosc. Dziadek byl notariuszem w Nowym Saczu, ale skad sie znal z Kiepura, trudno mi powiedziec. Czy wtedy wiedzialam, kim byl Jan? Oczywiscie, jakze moglabym nie wiedziec? Najwiekszym kultem darzyla go jednak moja babka ze strony matki, najwiecej sie interesowala jego kariera, najwiecej sie chwalila ta znajomoscia. Przyjaznila sie ze "stara" Kiepurowa. Na ten temat wiecej mialaby do powiedzenia moja matka, ale nie zyje od prawie trzydziestu lat.
Kiedy robiono te zdjecia, Jan mial juz za soba debiut w wiedenskiej Staatsoper, wystep w londynskiej Royal Albert Hall, sezon w La Scali i europejskie tournée.
W 1930 roku Kiepura juz zaczynal odchodzic od opery w strone filmu muzycznego, rozrywkowego, nie najwyzszego poziomu, to prawda, ale dajacego popularnosc, jakiej nie dawala scena. W marcu 1930 roku nakrecil pierwszy film - Neapol, spiewajace miasto.
W 1931 roku ruszyl na podboj Ameryki. Sukcesy na Broadwayu, oklaski w Metropolitan Opera. W swym repertuarze mial najslynniejsze arie operowe i operetkowe, ale juz wiedzial, ze film daje wieksze pieniadze i wiekszy rozglos.
Obawial sie, ze kiedys moze stracic glos, wiec trzeba sie oszczedzac, a kilka piosenek w filmie wymagalo mniejszego wysilku niz glowna partia w spektaklu operowym. Dla filmu spiewalo sie latwiej, wieksza popularnosc mozna bylo przeliczyc na pieniadze. Lek przed bieda zostal Janowi Kiepurze z dziecinstwa.
Kiedy stal sie juz obywatelem swiata, demonstrowal swa polskosc na rozne sposoby. Przy lada okazji podkreslal, ze nosi polskie buty, zapraszal na polskie obiady, nawet slub z Martha Eggerth wzial w Katowicach. Kochal swoj kraj, ale wiedzial, ze duze pieniadze zarobi tylko mieszkajac na Zachodzie.
Fundamenty widoczne na jednym ze zdjec to budowany w Krynicy hotel "Patria". Zaprojektowany przez Bohdana Pniewskiego wedlug najnowszych wowczas wzorow europejskich, mial stac sie hotelem, jakiego nie bylo. Wszystko w najwyzszym standardzie, jak najwyzszej wowczas ceniony nie tylko przez Kiepure mercedes, ktorym przyjechal do Krynicy, budzac powszechna sensacje.
Rodzinne talenty
Dwa lata mlodszy od brata Wladyslaw karierze tenora poswiecil sie za namowa Jana, gdyz poczatkowo chcial byc aktorem dramatycznym. W 1930 roku byl juz po debiucie w Krakowie i Lwowie, ale przed angazem do opery w Hamburgu. Bratu slawa nie dorownal. A o swym ojcu po latach mowil: "Bylby niezlym tenorem dramatycznym, gdyby nie zostal piekarzem". Matka, Maria z domu Neuman, miala rowniez talent wokalny, ale swoj sopran koloraturowy prezentowala glownie w kosciele i w domu. Uroczystosci rodzinne, msza, zajecia domowe - wtedy mozna bylo poznac talent Kiepurowej. Jej maz spiewania nie uwazal za powazna prace, z ktorej mozna utrzymac rodzine. "Spiewac bedziesz sobie, jak zdobedziesz zawod" - mowil i dobrze wiedzial, kim ma byc jego syn. Dla piekarza z Sosnowca, zreszta nie tylko dla niego, pozycja spoleczna i pieniadze to byla adwokatura. Widzial syna w dobrze prosperujacej kancelarii, ale syn na scenie jako spiewak… Nie, tego ojciec nie zamierzal doczekac. Dlatego w 1924 roku, gdy Jan wrocil do Sosnowca bez zdanych egzaminow na uniwersytecie, co przekreslalo jego kariere w palestrze, Franciszek Kiepura wyrzucil go z domu, zupelnie ignorujac wizytowke "adepta Opery Warszawskiej", ktora Jan mu dumnie pokazal. Zmienil zdanie w miare jak syn zdobywal rozglos, a wraz z rozglosem - pieniadze.
Kiedy Jan podjal decyzje o budowie w Krynicy "Patrii", rodzice mieli prowadzic caly interes. Na fotografiach z 1907 r. panstwo Kiepurowie wygladaja tak, jak wowczas powinni wygladac wlasciciele piekarni "Lech" w Sosnowcu. W latach 30. wraz z wasami Franciszka zniknal tamten drobnomieszczanski wyglad, ustepujac prezencji zarzadcy dobrze prosperujacego hotelu, ktory otwarto zabawa sylwestrowa w 1933 roku.
Z mysla o wystawie
Maria Otowska ma dzis swoje stoisko na gieldzie staroci, ktora gromadzi roznych kolekcjonerow na placu Nowym na krakowskim Kazimierzu.
- Jest powaznym kolekcjonerem, ktory wie, co jest wartosciowe, a co nie, a posiadajac rzecz wartosciowa, szuka kogos, kto z tego zrobi dobry uzytek - mowi o niej Wladyslaw Klimczak, prezes Krakowskiego Towarzystwa Fotograficznego, ktory na takich gieldach czuje sie w swoim zywiole. Kiedys Maria Otowska zagadnela: "Czy interesuje pana Kiepura?".
Dla niej tamte pobyty w Krynicy to wspomnienie dziecinstwa, dosc burzliwego zwazywszy spory, jakie wiedli o nia rodzice. Rozstali sie, gdy miala pol roku. Przez nastepne lata chandryczyli sie, przy kim ma zostac. Dopiero po rozwodzie sad przyznal ojcu prawa opiekuncze. Matka ja wykradala, detektywi wynajeci przez ojca sledzili, gdzie ja ukryla. Pierwszy raz zobaczyla ojca, gdy miala szesc lat. Przyjechal do Krakowa i wtedy jej zapowiedzial, ze wakacje spedza razem. Potem wybuchla wojna, ktora Kicia przetrwala pod opieka babki i stryja. Ojciec znalazl sie w Anglii, skad juz nie powrocil, ale regularnie pisywal do corki, ona do niego, z czasem jednak listy przychodzily coraz rzadziej, az korespondencja zupelnie ustala. Adres ojca w Manchesterze pamieta do dzis. Matka lata wojny spedzila w Wilnie, potem w Kazachstanie, skad wrocila w 1946 roku. Miala juz swoje zycie, jej corka swoje.
Wakacje w Krynicy byly dla Marii coraz bardziej oddalajacym sie wspomnieniem o rozesmianym panu w kapeluszu, ktory bral ja czesto na rece. Ten sam, o ktorym mowiono jej, ze to wielki spiewak, jezdzi po swiecie i wystepuje w filmach.
- Widzi pan, co jest napisane na tej fotografii? "Mojej chrzestnej na pamiatke - Jan Kiepura".
- Spotkalismy sie na sobotniej gieldzie staroci na placu Nowym, gdzie pani Otowska ma swoje stoisko - mowi o swoim spotkaniu z Maria prezes Krakowskiego Towarzystwa Fotograficznego Wladyslaw Klimczak, ktory wtedy pomyslal, ze zdjecia z jej rodzinnego albumu moga byc zaczatkiem przyszlej wystawy poswieconej Janowi Kiepurze i Marcie Eggerth. |
