Zlota Palma dla Pianisty
Polanski redivivus
 Oparty
na wspomnieniach Wladyslawa Szpilmana z okresu okupacji hitlerowskiej
w Polsce film Pianista w rezyserii Romana Polanskiego
zostal nagrodzony na 55. festiwalu w Cannes Zlota Palma. To
po Nozu w wodzie (1962, nagroda FIPRESCI w Wenecji,
Grand Prix w Prades, nominacja do Oscara, Brazowy Delfin w
Teheranie), Wstrecie (1965, Wielka Brytania, Srebrny
Niedzwiedz w Berlinie Zachodnim), Matni (1966, Wielka
Brytania, Zloty Niedzwiedz w Berlinie Zachodnim), Dziecku
Rosemary (1968, USA, nominacja do Oscara, nagroda Davida
di Donatello), Chinatown (1974, USA, Zloty Globus), Tess (1980 Wielka Brytania-Francja, Cezar za film i
rezyserie) pierwszy po dlugiej przerwie wielki festiwalowy
sukces rezysera.
Przypomnijmy, ze w Przegladzie Polskim z 15 czerwca
ub. roku ukazal sie przeprowadzony przez Hanne Kosinska-Hartowicz
wywiad z Adrienem Brodym, ktory zagral w Pianiscie glowna role.
Zaszczyt uroczystego otwarcia 55. festiwalu w Cannes przypadl Woody'emu Allenowi, ktory wybral sie tam po raz pierwszy i zapewne nie ostatni. Przedstawil typowa dla siebie historie, z typowym, groteskowym bohaterem. Jest nim tym razem rezyser Val Waxman. Na realizowany przez niego film producenci wylozyli 60 mln dol. Waxman doskonale zdaje sobie sprawe z odpowiedzialnosci. Presja jest tak wielka, ze slepnie na czas zdjec. Produkcja oczywiscie konczy sie totalna klapa, co jednak okazuje sie dopiero po pokazach sondazowych. "Miasto, ktore nigdy nie spi to amerykanski smietnik - wyrokuje publicznosc. - Film mozna poprawic jedynie podpalajac kino". I wowczas nadchodzi wiadomosc z Paryza. Francuzi sa zachwyceni. Waxman to autentyczny geniusz. Nawet z zawiazanymi oczami potrafi stworzyc arcydzielo. "Tu jestem nikim, a tam...?" - mowi bohater. "Tam jestes geniuszem" - podpowiada jego impresario. "Dzieki ci, Boze, ze istnieja Francuzi" - mowi geniusz, po czym opuszcza Nowy Jork i udaje sie do Paryza.
Z tym to przeslaniem przybyl Allen na festiwal, ktory okazal sie ostatecznie mniej niefrasobliwy niz jego komedia. Wydarzenia miedzynarodowe wdarly sie do Cannes chociazby przez fakt, ze w programie konkursu znalazly sie dwa filmy traktujace bezposrednio o ciagnacym sie od lat konflikcie bliskowschodnim. Festiwal wzbudzal emocje, zanim sie jeszcze rozpoczal. Upolitycznilo go naglosnione w srodkach przekazu wezwanie Kongresu Zydow Amerykanskich do bojkotu. Organizacja chciala w ten sposob wykorzystac najwieksza na swiecie impreze filmowa, aby zwrocic uwage na fale wystapien antyizraelskich i antysemickich we Francji. Uzyto porownan z faszystowskim rezimem Vichy, wyliczajac podobienstwa do sytuacji Zydow w tym kraju w roku 1942 i w czasach obecnych.
Nagrodzony Zlota Palma Pianista Romana Polanskiego stanal do konkursu, do ktorego zakwalifikowano 21 filmow pelnometrazowych z pietnastu krajow. Znajdowaly sie wsrod nich przygnebiajacy dokument o tragicznej strzelaninie na terenie szkoly i komedia z krwawym konfliktem izraelsko-palestynskim w tle. Boska interwencja Elii Suleimana, wyrozniony nagroda jury pierwszy palestynski film w Cannes, to obraz traktujacy o absurdzie wojny i absurdach zycia pod izraelska okupacja. Natomiast Kedma Amosa Gitaia opowiada o grupie ocalencow ze zniszczonej wojna Europy, ktorzy osiedlili sie w Palestynie krotko przed utworzeniem panstwa Izrael. Izraelski tworca prezentowal w Cannes swoje poprzednie filmy - Kadosh - o spolecznosci ortodoksyjnej i Kippur - o wojnie szesciodniowej.
Przebieg festiwalu, dobor repertuarowy i dramaturgia mialy wykazac, ze polityka sie go nie ima, Francuzi nie sa narodem antysemitow, porownania miedzy Francja roku 1942 i 2002 to glupi chwyt propagandowy. Zwyciestwo kazdego z tych dziel uznano by za wybor motywowany politycznie. Rownie politycznym - poprzez ucieczke od polityki - okazalby sie zapewne wybor finskiego dramatu obyczajowego Czlowiek bez przeszlosci.
W Polsce Zlota Palme dla Polanskiego potraktowano jako dowod na dobry stan kinematografii. "Film byl w znacznej czesci realizowany w Polsce". "Ksiazka Szpilmana jest polska". "Polanski przyjechal do Polski". "Podjal polski temat". "Stal sie w ten sposob sie polskim rezyserem". "Mial tez polskich pomocnikow - Pawla Edelmana i Allana Starskiego". "Kostiumy, charakteryzacja i organizacja calego przedsiewziecia byla dokonana silami Polakow - zauwaza Andrzej Wajda. - Zlota Palma to jest w jakims sensie potwierdzenie, ze w Polsce mozna zrobic tak trudny film na wysokim poziomie". Niewatpliwie Pianista to film tzw. swiatowy, zrealizowany w jezyku angielskim i adresowany do miedzynarodowej publicznosci. Faktem jest, ze krecono go w znacznej czesci w Polsce z udzialem polskich statystow i obslugi technicznej. Sam Polanski uwaza go poniekad za film polski. W dalszym ciagu jednak kwestia - w jakim stopniu dzielo artysty, ktory dwie trzecie dojrzalego zycia spedzil z dala od kraju, moze oddac stan danej dziedziny sztuki w tym kraju - nie kwalifikuje sie do dyskusji. Milo natomiast, ze podczas ceremonii wreczenia nagrod rezyser podziekowal polskim statystom za udzial w realizacji scen zbiorowych.
"Szkoda, ze nie mozna przyznac wiecej nagrod" - zauwazyl na koniec angielski rezyser David Lynch, przewodzacy w tym roku obradom jury. Czlowiek bez przeszlosci - faworyt krytykow i prasy - byl jedynym filmem nagrodzonym wiecej niz tylko raz. Rezyser Aki Kaurismaki otrzymal Grand Prix. Kati Outinen przyznano tytul najlepszej aktorki. Grala w filmie Kaurismakiego dzialaczke Armii Zbawienia zakochana w czlowieku cierpiacym na amnezje. Najlepszym aktorem zostal Belg Olivier Gourmet - stolarz z obrazu pt. Le Fils (Syn). Ci aktorzy, zupelnie nieznani poza granicami swoich krajow, okazali sie lepsi od miedzynarodowych tuzow tej klasy, co Jack Nicholson, Ralph Fiennes, Miranda Richardson i Emily Watson.
I na tym zapewne polega uroda Cannes.
Opr. Jerzy Piekarski
komentarze,
opinie, sugestie - kliknij
tu aby wyslac e-mail |
