Z ŻYCIA SWAP. “Patriota”

Fot. Archiwum

"Patriota" – model rzeźby autorstwa Andrzeja Pityńskiego

Najnowsze wielkie dzieło artysty rzeźbiarza Andrzeja Pityńskiego "Patriota", przy wsparciu finansowym Okręgu 2. Stowarzyszenia Weteranów Armii Polskiej w Ameryce, jest obecnie realizowane w Polsce w zakładach odlewniczych w Gliwicach.

Rzeźba przedstawia dumnego patriotę – husarza z jednym skrzydłem i z szablą w ręku – który jest uniwersalnym symbolem Polski walczącej. Widoczne brutalnie zdeformowane ciało oraz wyrwa (niczym rana) w okolicach serca tworzy postać walczącego Polaka. Na skrzydle umieszczone są daty kolejnych bitew w historii Polski. Okaleczony "Patriota" to także symbol Polski poranionej przez rozbiory, wojny i prześladowania doznane zwłaszcza w historii najnowszej, kiedy to Polska otrzymała największe rany od hitlerowskich Niemiec, Związku Sowieckiego, ukraińskich nacjonalistów i rodzimych władz komunistycznych. Rzeźba nawiązująca do najtragiczniejszych kart naszej historii jest swoistym symbolem Golgoty Narodu Polskiego.
Mistrz Pityński ten projekt stworzył już dawno temu, bo jeszcze w 1974 roku, tuż po wyemigrowaniu do Stanów Zjednoczonych. Jego marzeniem było, aby "Patriota" urzeczywistnił się w postaci wielkiej monumentalnej rzeźby. Wielokrotnie powracał do tej idei, ale zasadniczym problemem było znalezienie odpowiedniego sponsora, który mógłby finansowo wesprzeć to przedsięwzięcie, jak i znalezienie odpowiedniej lokalizacji dla pomnika. W końcu artysta rzeźbiarz znalazł zrozumienie u polskich weteranów – swoich organizacyjnych kolegów ze Stowarzyszenia Weteranów Armii Polskiej w Ameryce, gdzie pełni funkcję komendanta Placówki 123 w Nowym Jorku.
Przypomnijmy, że Andrzej Pityński jest członkiem elitarnych stowarzyszeń artystycznych, m.in. National Sculpture Society, laureatem wielu nagród, wykładowcą prestiżowego Johnson Atelier w Mercerville, NJ, gdzie kształcą się rzeźbiarze z całego świata. Obecnie Andrzej Pityński zaliczany jest do światowej czołówki rzeźbiarzy. Jest autorem wielkich monumentalnych rzeźb: "Partyzanci I" w Bostonie, MA; "Paryzanci II" w Hamilton, NJ; "Sarmata – Duch Wolności" w Hamilton, NJ; "Armia Błękitna" w Warszawie; "Mściciel" w Doylestown, PA; "Katyń" w Jersey City, NJ; "Płomień Wolności – Katyń" w Baltimore, MD. Już w niedługim czasie do tej imponującej listy monumentalnych rzeźb mistrza Pityńskiego dołączy kolejna – będzie to "Patriota" w Stalowej Woli.

Mistrz Andrzej Pityński na rusztowaniu w czasie pracy nad "Patriotą"

Dlaczego właśnie tam? Należy przypomnieć, że jest to jedno z najmłodszych miast w Polsce (prawa miejskie nadane 1 kwietnia 1945), położone w północnej części województwa podkarpackiego, w widłach rzek: Wisły i Sanu. Miasto kojarzone jest z budową Centralnego Okręgu Przemysłowego (COP) w latach 1936-1939. Nazwa miasta pochodzi od słów ówczesnego ministra spraw wojskowych, gen. Tadeusza Kasprzyckiego, który o planie budowy COP-u mówił, że jest to stalowa wola narodu polskiego wybicia się na nowoczesność.
W czasie II wojny światowej i w pierwszych latach powojennych region Stalowej Woli obficie spłynął krwią polskich patriotów walczących o wolną i niepodległą Polskę. Za działalność konspiracyjną, głównie w Armii Krajowej (AK), miejscowa ludność doświadczyła wielu represji ze strony okupanta hitlerowskiego, jak i późniejszych sowieckich "wyzwolicieli".
W sierpniu 1944 r. do Stalowej Woli wkroczyły oddziały Armii Czerwonej i prawie natychmiast rozpoczęły się represje ze strony sowieckiego NKWD, wspomaganego przez rodzimy komunistyczny Urząd Bezpieczeństwa, wymierzone w polskie podziemie niepodległościowe. Poza miastem w terenie broniły się polskie wsie przed ludobójczymi atakami krwawych zbirów z Ukraińskiej Powstańczej Armii (UPA).
Zatem wybór Stalowej Woli na lokalizację dla "Patrioty" – najnowszego dzieła mistrza Andrzeja Pityńskiego – wydaje się zasadne. Pomnik ma stanąć na pięknym placu przed miejscowym Muzeum Regionalnym, aczkolwiek rozważane są jeszcze inne miejsca.
Andrzej Pityński na przełomie sierpnia i września przebywał w Polsce, m. in. w Gliwickich Zakładach Urządzeń Technicznych, gdzie po 12 godzin dziennie pracował nad wykończeniem w gipsie monumentalnego (12 metrów wysokości) pomnika "Patriota". Był to niezbędny etap wstępny przed rozpoczęcia prac nad odlewem pomnika w brązie. Przewidziany termin odsłonięcia "Patrioty" w Stalowej Woli: sierpień-wrzesień 2011 roku.
Wszyscy rodacy, którzy wyrażą chęć finansowego wsparcia daleko już zaawansowanego projektu budowy pomnika "Patriota" w Stalowej Woli, mogą liczyć na wyrazy wdzięczności weteranów z Okręgu 2. SWAP. Lista ofiarodawców będzie ogłaszana na łamach miesięcznika "Weteran" oraz na stronie internetowej SWAP: www.pava-swap.org.
Czeki prosimy wystawiać na: P.A.V.A. of America, District 2. z dopiskiem "Pomnik".

Czeki prosimy wysyłać na adres:
P.A.V.A. of America, District 2
17 Irving Place
New York, NY 10003.