Paderewski Gala

Pianiści od lewej: Zbigniew Raubo, Marcin Koziak, Alex Szilasi i Violetta Koss

W Warszawie 7 listopada w Teatrze Polskim odbył się – w związku ze 150. rocznicą urodzin Paderewskiego – galowy koncert “Mistrz fortepianu, prezydent ministrów”.

Na interesujący i różnorodny program złożyły się: występ orkiestry z chórem, koncerty 4 pianistów, dwa klipy filmowe i recytacje. Dodatkową atrakcją była wystawa niepokazywanych do tej pory fotografii “Serce Paderewskiego” o skomplikowanych losach jego serca i ciała po śmierci.

Mamy w tym roku okazję obchodzić dwie okrągłe rocznice dwóch wielkich pianistów i kompozytorów, 200. rocznicę urodzin Fryderyka Chopina i 150. rocznicę urodzin Ignacego Jana Paderewskiego. Wszyscy jakoby z urzędu obchodzą rocznicę Chopina, zapominając z lekka o Paderewskim.

Goście honorowi, od lewej: premier Tadeusz Mazowiecki, kardynał Kazimierz Nycz – metropolita warszawski, prof. Władysław Bartoszewski

Paderewski był znakomitym wykonawcą, wirtuozem, który podbił Amerykę na przełomie XIX i XX wieku, ale także był ważnym dla Polski mężem stanu. Tu, w USA, jest znany ze swoich osiągnięć politycznych w równej mierze, jak i muzycznych. Pomysłodawcą i duchem sprawczym wydarzenia był prezes fundacji Ave Arte Wiesław Dąbrowski. Honorowym patronatem objęli zaś koncert prezydent Lech Wałęsa, śp. prezydent RP na uchodźstwie Ryszard Kaczorowski i metropolita warszawski Kazimierz Nycz.

Główną osią koncertu były fragmenty listów i wystąpień politycznych Paderewskiego czytane przez Andrzeja Seweryna oraz fakty z życia Paderewskiego czytane przez Olgierda Łukaszewicza.

Galę uroczyście rozpoczęły krótkie przemówienia zastępcy prezydenta miasta stołecznego Warszawy Jarosława Kochaniaka i radcy ds. prasy i kultury ambasady amerykańskiej w Polsce Lisy Helling.

Program całego koncertu był ułożony bardzo oryginalnie. Tematem przewodnim muzycznie był Menuet G-dur op. 14 nr 1. Pojawił się trzykrotnie w wykonaniu Violetty Koss, dziewiętnastolatki z Nowego Jorku, i czwarty raz z ekranu w wykonaniu Paderewskiego na zakończenie koncertu. Gwiazdą wieczoru był węgierski pianista Alex Szilasi, który wraz z orkiestrą symfoniczną Filharmonii Podlaskiej pod dyrekcją Marcina Nałęcza-Niesiołowskiego wykonał Fantazję polską op. 19 Ignacego Jana Paderewskiego. Dwie inne kompozycje mistrza, Mazurek A-dur op. 9 nr 3 i Krakowiak fantastyczny op. 14 nr 6, wykonał laureat konkursu Liszta w Utrechcie Zbigniew Raubo. Ostatnim pianistą występującym tego wieczoru, który zagrał Chopina, był Marcin Koziak, półfinalista tegorocznego Międzynarodowego Konkursu im. Fryderyka Chopina w Warszawie.

Aktorzy prowadzący koncert: Andrzej Seweryn i Olgierd Łukaszewicz

Całość ubarwiona była pieśniami patriotycznymi, jak “Hej, orle biały”, “Rota”, “Bogurodzica”, i wyborem pieśni legionistów w wykonaniu Chóru Opery i Filharmonii Podlaskiej wraz z orkiestrą pod dyrekcją Marcina Nałęcza-Niesiołowskiego.

Zastępca prezydenta miasta stołecznego Warszawy Jarosław Kochaniak

Zabiegiem niecodziennym był pokaz dwóch fragmentów powstającego filmu dokumentalnego o Paderewskim “Prezydent ministrów – mistrz fortepianu”

Paderewski był także filantropem, i to wielkiego formatu. W roku 1908 zamówił u rzeźbiarza Antoniego Wiwulskiego pomnik upamiętniający 500. rocznicę zwycięstwa pod Grunwaldem, który został odsłonięty w roku 1910 przed krakowską Akademią Sztuk Pięknych. Dla nowojorczyków zasłużył się kilkakrotnie, w tym przekazał największą kwotę na fundusz zakończenia budowy Łuku Triumfalnego Waszyngtona przy Washington Square.Dodatkową atrakcją wydarzenia była wystawa fotografii opowiadających historię odnalezienia serca Paderewskiego na Cypress Hill Cemetery na Queensie w Nowym Jorku oraz przewiezienia ciała do Polski. Ta niezwykła historia, prawie nieznana, w większej części została pokazana po raz pierwszy. Większość fotografii pochodzi z archiwum prywatnego Jerzego Kossa. Wystawa współfinansowana była ze środków Urzędu Marszałkowskiego Województwa Mazowieckiego. Poza Andrzejem Pityńskim, autorem epitafium Paderewskiego w Amerykańskiej Częstochowie w Doylestown w Pensylwanii, gdzie zachowane jest serce, Koss jest ostatnim żyjącym członkiem Komitetu Serca Paderewskiego. Komitet ten w końcu lat 80., kiedy znalazło się miejsce na złożenie serca, został założony przez Henryka Archackiego i doprowadził do złożenia serca w Doylestown i przewiezienia zwłok z Waszyngtonu do wolnej Polski zgodnie z życzeniem Paderewskiego: “Serce przekazuję Polonii, natomiast ciało niech wróci do Polski”. Kopia epitafium bez serca Paderewskiego zostanie wmurowana w krypcie archikatedry św. Jana w Warszawie, symbolicznie łącząc ciało z sercem w następnym roku na okoliczność 70. rocznicy śmierci mistrza.

Radca ds. prasy i kultury ambasady amerykańskiej w Polsce Lisa Helling

Jerzy Koss był jedynym fotografem dokumentującym od samego początku przebieg wydarzeń związanych z przeniesieniem serca i wykonaniem epitafium, ma więc w swoim archiwum o wiele więcej niezwykłych fotografii, z których zaledwie kilka ujrzało światło dzienne dopiero w 150. rocznicę urodzin pianisty na wystawie w Teatrze Polskim.

Wymagałby dodatkowego omówienia program/katalog koncertu. Jest to biały kruk od pierwszej minuty istnienia. Zawiera reprodukcje kilku fotografii z wystawy, rysunek serca po wyjęciu z niszy, kilka reprodukcji dokumentów, a także płytę z archiwalnymi nagraniami Paderewskiego muzyki Chopina. Niech więc koło się zamknie i mistrzowie obchodzą swoje rocznice od dzisiaj razem.

Pomysłodawca przedsięwzięcia Wiesław Dąbrowski był także współscenarzystą wraz z Janem Popisem – znawcą muzyki Chopina i dyrektorem artystycznym Festiwalu Pianistyki Polskiej w Słupsku. Reżyserował zaś koncert dyrektor Teatru Polskiego Jarosław Gajewski z Wiesławem Dąbrowskim.

Zdjęcia: Fundacja “AVE ARTE”

Więcej informacji o wystawie: http://www.dziennik.com/blogs/mietko-rudek/15740
Więcej informacji o programie gali: http://www.dziennik.com/blogs/mietko-rudek/15739