Kongresman z Illinois Luis Gutierrez (na zdjęciu) wniósł formalnie do Izby Reprezentantów projekt „Comprehensive Immigration Reform for America's Security and Prosperity Act of 2009” (CIR ASAP). Ustawa wybiega daleko poza program „amnestii” dla nielegalnych, czy plan wzmocnienia bezpieczeństwa granic. Jeśli przejdzie skorzystają na niej np. osoby czekające już w w długim ogonku po zieloną kartę.

Oprócz Gutierreza głównymi sponsorami ustawy są kongresmani zrzeszeni w trzech konwektyklach – latynoskim, afroamerykańskim i progresywnym.
Oto najważniejsze założenia projektu:

LEGALIZACJA
Dla nieudokumentowanych cudzoziemców mieszkających w USA najważniejszy jest oczywiście program legalizacyjny. Ustawa Gutierreza przewiduje przyznanie nielegalnym imigrantom warunkowej wizy imigracyjnej (conditional nonimmigrant visa) na okres sześciu lat. Da ona uczestnikom programu prawo do pracy w USA i podróżowania za granicę, a także będzie chroniła przed deportacjom.

Aby zakwalifikować się do programu legalizacyjnego, okrzykniętego przez przeciwników ustawy jako «amnestia» trzeba będzie jeszcze spełniać określone warunki:

• należy udowodnić, że się przebywało w USA nielegalnie w dniu 15 grudnia 2009 roku.

• zapłacić wszystkie opłaty imigracyjne oraz 500-dolarową karę.

• udowodnić, że wniosło się wkład w życie społeczne USA (praca z rozliczeniem się zpodatków, studia lub nauka, służba wojskowa, wolontariat itp.). Wyjątkiem mają być nieletni, inwalidzi oraz osoby starsze.

• niekaralność. Aby zakwalifikować się nie można popełnić żadnego poważniejszego przestępstwa (felony) lub trzech drobniejszych wykroczeń (misdemanors).

O legalizację będą mogły wystąpić niektóre osoby, wobec których już wszczęto postępowanie deportacyjne, lub które zdecydowały się na tzw. voluntary departure. W zapomnienie mają pójść wszystkie wykroczenia związane z nielegalnym pobytem (np. używanie fałszywego numeru Social Security), pod warunkiem, że nie mają natury kryminalnej.

Starań o zieloną kartę nie będzie można podjąć przed upływem sześciu lat od otrzymania tymczasowej wizy, chyba że do tego czasu zostaną usunięte wszystkie zaległości w wydawaniu wiz osobom, które wystąpili o stały pobyt normalną, legalną drogą. Ale jednocześnie przyznawane na podstawie «amnestii» zielone karty nie będą liczone w limitach normalnych wiz i blokować kolejek.

Ustawa obejmuje także dotychczasowe projekty DREAM Act dla uczniów i studentów i AgJobs. Przewidują one możliwość legalizacji pobytu nielegalnych żołnierzy, studentów i robotników rolnych.

BEZPIECZEŃSTWO GRANIC

Pierwsze rozdziały ustawy poświęcone są jednak zupełnie innym problemom związanym z imigracją. Gutierrez i jego koledzy proponują wzmocnienie granic USA. Ma to się odbywać poprzez szkolenie i lepszy nadzór nad służbami granicznymi, modernizację przejść granicznych oraz ściślejszą współpracę władz lokalnych i federalnych w regionach przygranicznych. Ustawa zapowiada także podjęcie dodatkowych działań skierowanych przeciwko zorganizowanemu przemytowi ludzi przez granicę.

POPRAWA WARUNKÓW W WIĘZIENIACH

Projekt zobowiązuje Departament Bezpieczeństwa Krajowego do poprawy standardów warunków życia imigrantów przetrzymywanych w ośrodkach i więzieniach. Chodzi o opiekę medyczną, dostęp do telefonów, czy ochronę przed przemocą na tle seksualnym. Nad wdrożeniem tych zmian ma czuwać niezależna komisja.
Każda śmierć imigranta ma być raportowana do Kongresu. Ustawa zabrania także nieuzasadnionego przetrzymywania uchodźców.

OBŁAWY POD KONTROLĄ

Gutierrez chce objąć ściślejszą kontrolą proces egzekwowania prawa imigracyjnego, aby podczas operacji służb imigracyjnych nie cierpieli obywatele USA i osoby przebywające w Stanach legalnie. Projekt przewiduje lepszy dostęp do tłumaczy i osób mogących udzielić porad prawnych osobom zatrzymywanym za wykroczenia imigracyjne. Departament Bezpieczeństwa Krajowego będzie zobowiązany do składania Kongresowi raportów w tej sprawie.

WERYFIKACJA PRAWA DO ZATRUDNIENIA

Propozycja Gutierreza przewiduje utworzenie systemu weryfikacji pracowników. Ma on być wprowadzany stopniowo i docelowo objąć wszystkich zatrudnionych w USA. Projekt wyraźnie jednak zastrzega, że nie chodzi o wprowadzenie ogólnokrajowego dowodu tożsamości.

Kary cywilne dla pracodawców mają zostać zwiększone. Nowy system przewiduje też poważne konsekwencje kryminalne wobec osób świadomie zatrudniających nielegalnych imigrantów.

Jednocześnie projekt zawiera zapisy zakazujące wykorzystywania nowego systemu weryfikacji w celach dyskryminacyjnych.

REFORMA SYSTEMU WIZOWEGO

”Kompleksowość" reformy imigracyjnej w wydaniu Gutierreza ma polegać także na skróceniu procedury ubiegania się o zielone karty. Ma to przyspieszyć także łączenie rodzin. Projekt przewiduje wsteczne «zagospodarowanie» niewykorzystanych imigracyjnych z lat 1992-2008 i przyznanie ich ludziom czekającym w kolejce. W kolejnych latach niewykorzystane wizy z jednego roku będzie można wykorzystać w roku następny.

Zmiany mają dotyczyć także liczenia wiz w ramach tzw. preferencji. Ma zostać zwiększona liczba wiz w ramach sponsorowania rodzinnego, a bezpośredni krewni mają być wyłączeni z limitów zielonych kart przyznawanych w danym roku. Dotyczy to także małżonków i dzieci stałych rezydentów. Zmienione będą także wymogi majątkowe dla sponsorowania rodzinnego.

W kategoriach pracowniczych osoba czekająca na wizę imigracyjną będzie miała możliwość legalnej pracy przez cały czas oczekiwania w kolejce, a z limitów wiz w poszczególnych kategoriach mają zostać wyłączeni specjaliści i naukowcy z najbardziej poszukiwanych przez pracodawców dziedzin gospodarki.

NOWA LOTERIA

Ustawa Gutierreza przewiduje także przyznawanie przez trzy lata z rzędu po 100 tysięcy tymczasowych wiz pobytowych nazwanych Prevent Unauthorized Migration Visa (PUM Visa). W zamyśle sponsorów projektu ma to przeciwdziałać zjawisku nielegalnej imigracji. Wizy przyznawane będą na zasadzie losowania osobom przebywającym poza USA w krajach, z których wywodzi się co najmniej 5 procent obecnej populacji nielegalnych imigrantów. Co ciekawe z loterii wyłączeni mają być pełni absolwenci wyższych studiów (4 lata college'u) i osoby starające się o zieloną kartę na innej podstawie. Po trzech latach pobytu w USA będzie można wystąpić o zieloną kartę.

Komentatorzy polityczni przypominają, że ustawa Gutierreza ma stosunkowo małe szanse na przejście przez Kongres w obecnie zgłoszonym kształcie. Budzi ona spory sprzeciw za strony republikanów. Dużo większe szanse wiąże się z inicjatywą demokratycznego senatora z Nowego Jorku Chucka Schumera, który ma zgłosić – najwcześniej w styczniu – senacką wersję reformy. Jego projekt ma być budowany na dwupartyjnym konsensusie i również przewiduje proces legalizacyjny dla «nieudokumentowanych». ”Z radością przyjmujemy każdą inicjatywę dotyczącą rozwiązania problemu imigrantów – oświadczył sen. Schumer, komentując inicjatywę Gutierreza – pracujemy ciężko z republikanami w Senacie, aby stworzyć dwupartyjną ustawę, która miałaby szanse powodzenia. Jeszcze nie osiągnęliśmy celu, ale jesteśmy na dobrej drodze.

opr. det