Dlaczego polscy uczniowie mówią ze sobą po angielsku?

Jak pan ocenia poziom polszczyzny uczniów szkół polonijnych działających w stanie Nowy Jork i New Jersey?

Jest naturalnie bardzo różny, ale i tak jestem pod wrażeniem ogromu pracy, jaki wkładają w naukę. Również nauczyciele. Podstępnie namawiałem ich wszystkich do opowiadania o sobie, aby tylko posłuchać, jak mówią. Fajne doświadczenie: “proszę pana, słuchaj”.

Odwiedził pan kilka szkół na Wschodnim Wybrzeżu. Co pana w nich zaszokowało, a co zachwyciło?

Zdziwiło mnie, że uczniowie mówią między sobą po angielsku, co jest przecież zrozumiałe, ale jakoś wydawało mi się, że Polacy mówią ze sobą po polsku.

Pytałem wszystkich, w jakim języku śnią, ale niektórzy mówili, że nie pamiętają (!).

Negatywnie uderzyło mnie “przegięcie” martyrologiczne, np. fakt, że maturzyści mieli napisać o powstaniu styczniowym! Powstanie sprzed 150 lat – do tego przegrane, no dla kogo to może być jeszcze atrakcyjne!

W ogóle myślę, że za mało kładzie się nacisk na to, że Polska, jako członek Unii Europejskiej, to po prostu teraz Europa. [...] Już chyba nigdy nie odkleimy się od Rosji!

Myślę, że dla młodzieży polskiej w USA dużo bardziej byłoby atrakcyjne, gdyby miała świadomość, że są młodymi Europejczykami.

Jako dziennikarz, czy może pan wypowiedzieć się, kto komu powinien pomagać. Polacy w kraju Polonii, aby pokolenie Polaków urodzonych na emigracji czuło więź z krajem ich przodków, umiało czytać, pisać i mówić po polsku, utrzymać tradycje i obyczaje polskie, i mieć chęć poznania swoich korzeni, czy też Polonia powinna pomagać Polsce? Czy też powinna być współpraca, a może jedni o drugich powinni zapomnieć?

Z tego, co widziałem, dla Polonii najważniejszy jest osobisty kontakt z krajem. Ci, którzy go “dotknęli”, mają zupełnie inny stosunek i wyobrażenie. Polskie władze powinny jak najszerzej dbać o wymianę młodzieży, organizować jak najwięcej wspólnych obozów w kraju, gdzie np. jedni uczyliby swojego języka drugich (polskiego i angielskiego) z obopólną korzyścią. Myślę, że ministerstwo edukacji koniecznie powinno stworzyć taki program wspierania szkół polonijnych przez finansowanie pobytu najlepszych uczniów na wakacjach w Polsce – aż się prosi takie rozwiązanie.

Wbrew pozorom nie jest to aż takie kosztowne, problemem byłoby jedynie zapłacenie za bilet. Ale również same szkoły polonijne mogłyby być aktywniejsze w forsowaniu różnych takich pomysłów i naciskaniu na władze polskie i samorządowe amerykańskie na ich wspieranie.

Pana nazwisko jest kojarzone z satyrą. Czy uważa się pan za satyryka?

Obawiam się, że satyra obecnie rozumiana jest jako jakaś głupota. W tym sensie ani nie czuję się satyrykiem, ani (mam nadzieję) nim nie jestem. Uwielbiam żarty i nie jestem za poważny, ale to wszystko ma czemuś służyć.

Ile razy już usłyszał pan tekst o ogórku, co nie śpiewa? Ma pan tego dosyć?

Jest znacznie gorzej, pani Ludwiko. Już prawie nikt nie zna wiersza “dlaczego ogórek nie śpiewa”, a już zupełnie nikt nie wie, że jest to wiersz Gałczyńskiego. Niektórzy nawet myślą, że Gałczyński napisał go o mnie... (umarł dwa lata przed moim urodzeniem).
Znacznie popularniejsza jest piosenka “ogórek zielony ma garniturek”, który w zeszłym roku na Festiwalu Woodstock Jurka Owsiaka zaśpiewało mi parę tysięcy uczestników na parę tysięcy gardeł...To naprawdę łapało za gardło!

Jakie wspomnienia pozostały po wizycie Nowym Jorku?

Fascynujące miasto, chodziłem po nim przez tydzień bez przerwy, przez dzień i noc. Nie byłem w żadnym muzeum, ani nawet w teatrze na Broadwayu, bo było mi szkoda czasu...

Kiedyś postanowiłem, że dopóki Amerykanie nie zniosą wiz, nie będę się upokarzał i o nią starał. Jednak w związku z zaproszeniem ze szkół polonijnych złamałem się i dostałem wizę na 10 lat. Zamierzam ją wykorzystać.