Co ustawa o ujawnianiu kont zagranicznych znaczy dla ciebie

28 marca 2010 roku Prezydent Stanów Zjednoczonych podpisał Ustawę o ujawnianiu informacji o rachunkach zagranicznych dla celów podatkowych (Foreign Account Tax Compliance Act – FATCA). Wielu Polaków mieszkających w Stanach ma w Polsce rachunki podlegające postanowieniom ustawy.

Foto: Archiwum

Chociaż regulacje wchodzą w życie dopiero w styczniu 2013 roku, powinniśmy o nich wiedzieć, żeby być w zgodzie z przepisami, żeby legalnie uniknąć wścibskiego fiskusa, a także uniknąć kłopotów w przyszłości. Niektóre przepisy dotyczą właścicieli zagranicznych kont już teraz.

CEL USTAWY O UJAWNIANIU KONT ZAGRANICZNYCH
Celem Ustawy o ujawnianiu informacji o rachunkach zagranicznych dla celów podatkowych (FATCA) jest wprowadzenie mechanizmów informacyjnych przeciwdziałających unikaniu opodatkowania dochodów osiąganych przez amerykańskich podatników poza granicami USA. FATCA nakłada na zagraniczne instytucje finansowe (w tym polskie) otrzymujące określone płatności z USA, szereg obowiązków, w tym sprawozdawczych, których niewypełnienie spowoduje potrącenie 30-proc. podatku u źródła w USA.

Krótko mówiąc, rząd chce dowiedzieć się, kto kantuje na podatkach chowając pieniądze za granicą, chce ściągnąć należne podatki i nałożyć kary.

KOGO DOTYCZY USTAWA
Jeżeli masz w USA obowiązek podatkowy, większe pieniądze w Polsce – ustawa pewnie cię dotyczy.
Pojęcie "podatnika amerykańskiego" (U. S. person for tax purposes) ma szeroki zakres. Obejmuje ono zarówno amerykańskich obywateli, stałych rezydentów (posiadaczy zielonych kart), jak i inne osoby przebywające w USA przez co najmniej 183 dni.

Jak widać, nałożone przez FATCA obowiązki informacyjne dotyczą obszernej grupy usługobiorców sektora finansowego na całym świecie.

POLSKI BANK BĘDZIE NA CIEBIE DONOSIŁ
Ustawa FATCA obowiązywać ma wszystkie zagraniczne instytucje finansowe obsługujące amerykańskich podatników. W rozumieniu FATCA, za zagraniczną instytucją finansową (foreign financial institution, w skrócie FFI) może być uznany każdy bank, dom maklerski, firma ubezpieczeniowa, fundusz powierniczy, hedgingowy czy inwestycyjny nie posiadający siedziby w USA, którego klientem jest podatnik amerykański.

Nowe obowiązki informacyjne wynikające z amerykańskiej ustawy dotyczyć będą również polskie instytucje finansowe, które świadczą usługi na rzecz osób z USA.

OBOWIĄZKI FINANSOWYCH INSTYTUCJI
Przychody wypłacane Amerykanom za granicą albo realizowane przez Amerykanów poza granicami USA obłożone zostaną 30-proc. podatkiem (jak podatek nierezydentów – non-resident tax). Aby uniknąć tego 30-proc. podatku, zagraniczne instytucje finansowe muszą zawrzeć specjalną umowę z instytucją rządową USA (FFI Agreement). Na mocy tej umowy firmy te zobowiązane będą:
• zbierać dane pozwalające na zidentyfikowanie kont amerykańskich podatników,
• cyklicznie przekazywać informacje o tych rachunkach amerykańskim władzom podatkowym (słać odpowiednik druku 1099, przy pomocy którego amerykańskie instytucje zgłaszają do IRS wypłacane klientom płatności),
• w szczególnych przypadkach zamykać "niezidentyfikowane" konta,
• potrącać i odprowadzać do USA 30-proc. podatki od płatności ze środków pochodzących z USA (passthrough payments) poczynionych na rzecz amerykańskich podatników, którzy odmówili współpracy (recalcitrant accounts), albo dla instytucji, które nie mają umowy z USA (non-participating FFI).

Amerykański Departament Skarbu spodziewa się, że podpisze z nim umowy z ok. 250 000 instytucji na całym świecie. Dlaczego tyle banków zgodzi się dobrowolnie donosić na swoich klientów? Bo płatności (odsetki, dywidendy) słane z USA do zagranicznych instytucji nie mających umowy będą obłożone 30-proc. podatkiem "u źródła". Klienci będą chcieli tego podatku uniknąć i przeniosą się do konkurencyjnej instytucji, która będzie miała ze Stanami odpowiednią umowę.

W Stanach Zjednoczonych od 1 stycznia 2013 roku zacznie obowiązywać dodatkowy system odprowadzania podatków (tax withholding): 30 proc. będzie potrącane od przychodów wypłacanych za granicę do instytucji nie zarejestrowanych zgodnie ze zleceniami FATCA (non-participating FFIs).

Przepisy wejdą w życie od 1 stycznia 2013 r., jednakże wypełnienie nakładanych przez ustawę FATCA obowiązków wymaga od sektora finansowego przeprowadzenia kompleksowych działań, więc przygotowania trwają już teraz.

JAK POLSKIE BANKI WYŁUSKAJĄ AMERYKAŃSKIE KONTA
Zagraniczna instytucja finansowa (powiedzmy – polski bank) będzie miała obowiązek zidentyfikować "amerykańskie" konta, czyli rachunki należące do amerykańskich podatników. 8 kwietnia tego roku IRS opublikował zarządzenia wykonawcze (Notice 2011-34), które precyzują ten proces (www.irs.gov/pub/irs-drop/n-11-34.pdf).

Udokumentowane konta. Jeżeli właściciel istniejącego rachunku jest zidentyfikowany w zagranicznym banku jako "osoba amerykańska" (bo podał swój amerykański adres czy obywatelstwo), to konto uznane jest za udokumentowane konto "amerykańskie". Wyjątki: Konto może być uznane jako "nieamerykańskie", jeżeli spełnione są wszystkie trzy warunki:
• jest to rachunek depozytowy (depository account) w odróżnieniu od rachunków otwartych w ramach "private banking"
• każdy z właścicieli konta jest osobą fizyczną (natural person)
• saldo nie przekroczyło pod koniec roku równowartości $50 000.

Wniosek: Umowa nie dotyczy depozytowych rachunków osób fizycznych, których wkład nie przekracza $50 000 we wszystkich oddziałach danej instytucji.

KONTA ZE ZNAMIONAMI AMERYKAŃSKIMI (U. S. INDICIA).
Zagraniczny bank ma obowiązek dołożyć starań, żeby zidentyfikować "osoby amerykańskie". W tym celu musi uwzględnić następujące posiadane dane klienta: amerykański adres, miejsce urodzenia, informacja o amerykańskim obywatelstwie albo statucie stałego rezydenta (zielona karta), instrukcje przelewania funduszy na amerykański adres, upoważnienie dla osoby amerykańskiej. Zagraniczny bank musi uzyskać od zidentyfikowanych klientów dokumentację potwierdzającą, że konto jest rzeczywiście "amerykańskie". W tym celu ma posłać klientowi do wypełnienia odpowiednik formularza IRS Form W-9 albo W-8BEN.

Uwaga: Bank nie jest zobowiązany przeglądać kartoteki każdego klienta ręcznie, lecz tylko przeszukać swoją bazę danych elektronicznie.

Konta przekraczające $500 000 wymagają staranniejszego przeglądu. Jeżeli istnieją amerykańskie znamiona (U. S. indicia), to muszą one zostać udokumentowane w terminie dwóch lat od daty podpisania umowy (FFI Agreement).

Klient, który nie odeśle formularzy przesłanych mu przez bank, uznany będzie za "opornego" (recalcitrant) i będzie miał potrącane amerykańskie podatki.

Trzeba zaznaczyć, że umowa zabrania zagranicznym instytucjom zachęcać czy pomagać klientom w zatajeniu ich amerykańskiej tożsamości.
Wniosek: Trzymaj w jednym polskim banku mniej niż $50 000, a nie doniesie on na ciebie do IRS.

Tyle pokrótce o bankowych rachunkach. Przepisy dotyczące trzymanych za granicą trustów i korporacji są bardzo skomplikowane, a okres przedawnienia został wydłużony do 6 lat. Porozmawiaj z kompetentnym prawnikiem albo księgowym w swojej indywidualnej sprawie.

NOWE OBOWIĄZKI PODATNIKA I AMNESTIA
Skoro przepisy zaczną obowiązywać na początku 2013 roku, to do tej pory nie musimy zaprzątać sobie nimi głowy. Mamy w Polsce mniej niż $50 000, więc sprawa nas nie dotyczy. Czy tak? Niestety, nie.

Podatnik posiadający konto za granicą już teraz ma konkretne obowiązki: musi wyjawić posiadanie za granicą kwoty $10 000 lub większej na corocznym zeznaniu podatkowym (Schedule B); musi zadeklarować przychód zagraniczny (odsetki, dywidendy czy zyski kapitałowe) i zapłacić należny podatek; musi też wypełnić odpowiedni formularz TDF, 90-22.1, Report of Foreign Bank and Financial Accounts (FBAR, www.irs.gov/pub/irs-pdf/f90221.pdf) i posłać go do U. S. Treasury Department do 1 lipca po roku rozliczeniowym. Opiszę te obowiązki dokładnie w kolejnym artykule.

Jakby tego było mało, Sekcja 511 ustawy FATCA stworzyła nową sekcję w kodzie podatkowym (IRC § 6038D, zwaną Foreign Financial Asset Reporting). Na jej mocy już z następnym rozliczeniem podatkowym 1040 za rok 2011 będziemy musieli posłać nowy formularz, jeżeli po 18 marca 2010 mieliśmy za granicą równowartość $50 000 albo więcej. Na tym formularzu należy podać nazwę i adres zagranicznej instytucji finansowej albo emitenta akcji zagranicznych spółek. FACTA wymaga zadeklarowania większej liczby przedmiotów majątkowych niż formularz FBAR. Pod koniec roku IRS wyda odpowiednie instrukcje, o czym będę państwa informować.

Masz konto w Polsce, ale nie zgłaszałeś go ani nie płaciłeś podatków? Kary za chowanie pieniędzy za granicą są dotkliwe. Powinieneś przeczytać o konsekwencjach oraz o podatkowej amnestii dla właścicieli zagranicznych kont, której termin upłynie 31 sierpnia 2011 roku. O programie dobrowolnej deklaracji kont zagranicznych opowiem za dwa tygodnie. Niecierpliwi mogą znaleźć informacje w witrynie http://www.irs.gov a w j,ęzyku polskim w http://www.PoradnikSukces.com
.
Elżbieta Baumgartner jest autorką wielu książek-poradników o profilu finansowym i konsumenckim, m.in. książki pt. "Planowanie spadkowe", "Jak chować pieniądze przed fiskusem", "Powrót do Polski. Emerytura reemigranta w Polsce, podręcznik seniora wracającego do kraju" i wiele innych (255 Park Lane, Douglaston, NY 11363, tel. 718/224-3492, http://www.PoradnikSukces.com).