Henryk Górecki In Memoriam

W programie: "Kleines Requiem fur eine Polka", "Quasi una Fanstasia: Kwartet smyczkowy nr. 2 op. 64". Godz. 7:30 wiecz., Le Poisson Rouge, 158 Bleecker Street (róg Thomspon Street). Wstęp wolny, ale konieczna rezerwacja: gorecki@lprnyc.com. Inf. www.PolishCulture-NYC.org.

W Stanach Zjednoczonych Górecki był najbardziej znany za sprawą niezwykle popularnej III Symfonii "Symfonii pieśni żałosnych", ale publiczność rocznicowego koncertu będzie miała okazję wysłuchać mniej znanych, choć nie mniej niezwykłych utworów kameralnych z późniejszego okresu twórczości polskiego kompozytora.

Idea koncertu w hołdzie dla polskiego kompozytora narodziła się niemal natychmiast po jego śmierci. Pomysłodawcami są znany w Nowym Jorku impresario muzyczny Ronen Givony, specjalizujący się w organizacji imprez związanych z muzyką współczesną i awangardową, oraz Anna Perzanowska, kurator programu muzycznego w Instytucie Kultury Polskiej w Nowym Jorku. Wśród wcześniejszych wspólnych projektów Instytutu i Ronena Givony znalazły się m.in. Unsound Festival New York, prezentujący polską muzykę współczesną.

"Ronen Givony skontaktował się z nami 12 listopada 2010 r., zaraz po tym, jak dowiedział się o śmierci Góreckiego. Natychmiast zaczęliśmy dyskutować, jak najlepiej przygotować koncert jego pamięci" - mówi Anna Perzanowska. "Bardzo istotnym było dla nas, by w programie znalazło się Kleines Requiem, ponieważ to wspaniały utwór, wykonywany o wiele rzadziej niż kwartety smyczkowe czy III Symfonia. W wyniku naszych rozmów i wspólnej pracy powstał program, który, jak mamy nadzieję, trafi do szerszej publiczności i odda godny hołd pamięci Góreckiego. To wielki zaszczyt dla Instytutu Kultury Polskiej w Nowym Jorku, że możemy przy tej okazji współpracować z Ensemble Signal, Bradem Lubmanem, JACK Quartet oraz Ronenem Givony i (Le) Poisson Rouge ".

II Kwartet smyczkowy Quasi una Fantasia przywołuje skojarzenia z muzyką Beethovena, którego sonaty fortepianowe i kwartety smyczkowe wywarły znaczący wpływ na kształt pierwszych dwóch kwartetów Góreckiego. Obecność Beethovena jest silnie wyczuwalna nie tylko w konstrukcji II Kwartetu, lecz także w sekwencji trzech „Beethovenowskich akordów“, jak określał je sam Górecki: pojawiają się one w całym utworze, aż po jego naznaczony wpływami muzyki ludowej finał, w którym powraca uroczysty motyw, otwierający część pierwszą.

Obydwa dzieła stanowią świadectwo niezłomnej i bezkompromisowej wierności artystycznej wizji, która zawsze była najważniejsza w sztuce Góreckiego.

HENRYK MIKOŁAJ GÓRECKI (1933-2010) pozostaje jednym z najbardziej znanych na świecie polskich kompozytorów. Urodził się w 1933 r. w Czernicy, w powiecie rybnickim i przez całe życie podkreślał swoje głębokie przywiązanie do Śląska. Formalną edukację muzyczną rozpoczął późno, dopiero w wieku 19 lat – początkowo w lokalnej szkole muzycznej, a później w Państwowej Wyższej Szkole Muzycznej w Katowicach, gdzie w 1960 uzyskał dyplom z kompozycji u Bolesława Szabelskiego. Kontynuował studia muzyczne w Paryżu; po powrocie do kraju został profesorem klasy kompozycji, zaś w latach 1975-79 rektorem swej macierzystej uczelni.

Po raz pierwszy został zauważony jako kompozytor w połowie lat 50., kiedy znalazł się w czołówce polskiej awangardy odwilży kulturalnej po 1956 roku. Jego wczesne kompozycje (takie jak Cztery preludia na fortepian,1955 i Pieśni o radości i rytmie, 1956) zdradzają wyraźny wpływ muzyki ludowej oraz Szymanowskiego i Bartóka; Epitafium (1958) i Symfonia nr 1 (1959), wykonana po raz pierwszy na Festiwalu Warszawska Jesień, nawiązują do modernistycznych technik Weberna i Bouleza. W cyklach z lat 60. -- Genesis (1962-63) i Muzyczka (1967/70) – Górecki kontynuował ten radykalny kierunek, łącząc go w swych dziełach z echami tradycji muzyki ludowej swego ukochanego Podhala w takich utworach jak Trzy utwory w dawnym stylu (1963) i Muzyka Staropolska (1967-69).

Prosty, ale monumentalny styl, dzięki któremu zyskał światową sławę, ukształtował sie w pełni około 1970 roku i zamanifestował w takich dziełach jak II Symfonia "Kopernikańska" (1972), sławna III Symfonia "Symfonia pieśni żałosnych" (1976) oraz w monumentalnych utworach takich jak Psalm na chór i orkiestrę Beatus Vir (1979). Na początku lat 80. Górecki wycofał się z życia publicznego ze względu na naciski polityczne i zły stan zdrowia, ale pozostał aktywny jako kompozytor, koncentrując się na realizacjach chóralnych i muzyce kameralnej. W tym okresie powstały Miserere (1981) oraz Lerchenmusik (1984-85).

Wśród jego najbardziej znanych kompozycji z ostatniej dekady znalazły się Concerto-Cantata (1992) na flet, Kleines Requiem für eine Polka (1993), nagrany przez London Sinfonietta i wydany przez Nonesuch, Salve, Sidus Polonorum (1997-2000) na chór, instrumenty perkusyjne, orkiestrę i instrumenty klawiszowe oraz Lobgesang (2000). Kompozycje Górecki wykonywano na całym świecie, w tym na wielu międzynarodowych festiwalach.

Śmierć przerwała kompozytorowi prace nad IV Symfonią, zamówioną przez grupę prestiżowych organizacji muzycznych (znalazły się wśród nich London Philharmonic Orchestra, Southbank Centre, The Los Angeles Philharmonic Association oraz Zaterdag Matinee -- audycja holenderskiego radia z udziałem orkiestry Concertgebouw). Henryk Mikołaj Górecki zmarł po długiej chorobie 12 listopada 2010 w Katowicach.

NA PODSTAWIE INFORMACJI Instytutu Kultury Polskiej w Nowym Jorku, który jest współorganizatorem koncertu