Kiedy moi redakcyjni koledzy rozpakowywali kanapki z polskim serem odtłuszczonym i wyskrobywali łyżeczką niskocukrowe jogurciki, ja udałem się na swój lunch na miasto. W okolicznym barze zamówiłem to, co zawsze: podwójną szkocką. Dialog ze starym barmanem też był taki, jak zawsze: – Chcesz wodę na popitkę? – No wiesz co... przecież rozmawiasz z zawodowcem! Przyznanie się, że w godzinach pracy, zamiast zjeść zdrowiutką marcheweczkę i niedrogą warzywną zupkę, wlałem w siebie wódę, dyskredytuje mnie do końca w oczach kolegów, ogółu czytelników, polskiego kleru oraz Kongresu Polonii Amerykańskiej. To tak, jakbym wymknął się do okolicznego porno shopu i zamknął się tam w kabince. Albo jakbym od dilera stojącego pod dworcem autobusowym kupił sobie porcyjkę cracku. Bo mało, że piłem, to jeszcze w biały dzień. Chyba nawet brakowało paru minut do południa! – No, no, wcześnie zaczynasz... ja tak wcześnie nie piję... Chwileczkę... a gdzie jest napisane, że pić wolno od popołudnia, a jak najbardziej okey jest robić to wieczorem? Że można w towarzystwie, ale samemu (do lustra!) to patologia? Że wolno do posiłku, a bez niego to już pijaństwo. Że wino jest szlachetne, a okowita to tylko trunek dla podwórkowego moczymordy. Kto to wszystko wymyśla, kodyfikuje, orzeka? Doszliśmy do szczytu obłudy, pozwalając sobie wypić kieliszek czerwonego wina tylko dlatego, że... obniża rzekomo cholesterol. Nawet więc tę przyjemność racjonalizujemy i obrzydzamy, traktując trunek jak lekarstwo. Spodziewana reakcja na moje spożycie w południe podwójnej whisky tylko utwierdzi mnie w mniemaniu o coraz bardziej purytańskiej mentalności tutejszego społeczeństwa. Pamiętam, że jeszcze 10-15 lat temu powszechne było picie alkoholu podczas biznesowych lunchów. Sławetnych martini lunches, po których – zawiani, w euforii po zrobieniu interesu – mężczyźni wracali do biur i kontynuowali pracę, jakby nigdy nic. Gdyż ubijaniu interesów – tej subtelnej grze uwodzenia, aby wyciągnąć pieniądze – zawsze towarzyszyła biesiada. Dziś kontrahent prosi o wodę (a zamiast steka zamawia sałatkę z aruguli). Zamówienie w tej sytuacji piwa niczego wprawdzie nie przekreśla, ale stawia nas w rokowaniach w pozycji słabszego, mniej wyrafinowanego i mniej profesjonalnego – bo gorzej się kontrolującego – przeciwnika.


Zdjęcie: Jan Latus
Bar Lufa w Krakowie

Na tych łamach pisuję ciepło o spożywaniu alkoholu. Temat to drażliwy, Polacy znani są bowiem z nadmiernego picia, które często przeradza się w problem osobisty (alkoholizm) oraz społeczny (przemoc w rodzinie, rozwody, niemożność utrzymania pracy). Ja jednak nie widzę związku między problemem społecznym 10 tysięcy robotników budowlanych, którzy lubią się schlać przy sobocie wódą z dżusem, a moim codziennym popijaniem scotch single malt. Nie sądzę, abym stał się dla nich wzorem do naśladowania – i vice versa. Już nigdzie nie wolno palić (akurat nie palę, ale zżymam się na tępienie palaczy). Palenie – mniej szkodliwej od papierosów i mniej uzależniającej – marihuany jest traktowane jak zbrodnia. Picie alkoholu jest tolerowane jako wstydliwe zajęcie wieczorem w domowej samotni, odreagowanie dnia spędzonego na intensywnych, świadomych działaniach na rzecz osobistej kariery. Ciągle było i jest inaczej w wielu krajach, choć amerykański purytanizm i – w ogólności – biznesowe, pragmatyczne pojmowanie życia zatacza coraz szersze kręgi. W książce "The Joy of Drinking" Barbara Holland stwierdza, że ludzkość przez znaczną część dziejów była na bani. Autorka przedrukowuje długą listę alkoholi, które spożyli Ojcowie Narodu opracowując zręby Konstytucji Stanów Zjednoczonych. Pisze też, że rolnicy w zimie zapijali się po chałupach, a w czasie żniw pili też – alkohol był im przydzielany przez panów. Zwyczaj picia dotyczył też mnichów, marynarzy i piratów, żołnierzy i generałów, dworów królewskich, dzikusów z dżungli amazońskiej i Polinezji. Człowiek zawsze próbował się pocieszyć i oderwać od rzeczywistości jedząc, pijąc, połykając, paląc różne substancje zmieniające jego sposób myślenia. Aby docenić hedonistyczne uroki popijania, sięgnijmy po opowieści podróżnicze Billa Brysona albo opisujące współczesną Francję książki Anglików Petera Mayle'a i Stephena Clarke'a. Ten ostatni relacjonuje, jak to policjanci spisujący wypadek drogowy dali się zaprosić do domu poszkodowanego na aperitif. Spróbujmy sobie wyobrazić bohaterów serialu "Law & Order", którzy nie odmawiają kieliszeczka w domu potencjalnego sprawcy przestępstwa! Winka czy aperitifu nie żałują sobie Francuzi od rana, czy to pracują na poczcie, czy w biurze. (Jeszcze raz: skąd ten przesąd, że można tylko wieczorem?). Ktoś powie, że pochwalam alkoholowy stupor. Do stuporu tu daleko. Nigdy nie lubiłem (kto zresztą lubi) doprowadzać się do stanu pomroczności jasnej, trudnych powrotów do domu, głupstw wypowiedzianych i zrobionych, nieoczekiwanych wydatków, strasznego kaca. Ale przecież istnieje środek między abstynencją a zachlewaniem się na śmierć. Ten środek to cudowna mgiełka, która – gdy wypiję whisky – zasnuwa się między mną a: Nowym Jorkiem; spożywającą zupki z proszku tanią redakcją; rzeczywistością. Co złego w takim błogim dystansie? Czy również fizycznie nie czujemy się wtedy lepiej niż gdy, na trzeźwo, z wielkim przejęciem, wsłuchujemy się w swój organizm, analizujemy choroby, męczymy ciało forsownymi ćwiczeniami, odmawiamy sobie stu niezdrowych produktów, a pozostałe dwadzieścia jemy z poczuciem winy? Powtórzę (dla Polonii staram się pisać jasno): moim wzorem nie jest leżący na trotuarze pijany Polak czy Rosjanin. Ale nie jest nim również robot korporacyjny płci obojętnej, który obsesyjnie kontroluje swoje ciało, dietę, zachowanie, myśli, postrzeganie rzeczywistości. Bliższe mi są argentyńskie kawiarnie, gdzie pije się koniak i pali papierosy, włoskie popijanie na tarasie wina do pomidorów z mozzarellą, hiszpańskie biesiadowanie do później nocy. Szkoda, że poważna i pryncypialna – dzierżąca w ręku kajdanki, paragrafy i wilcze bilety w pracy – mniejszość nie pozwala nam być szczęśliwszymi. A wszystko to dlatego, że owa mniejszość swoje preferencje zdrowotne uczyniła szybko moralnymi nakazami, których złamanie najpierw było w złym tonie, potem stało się naganne, a w końcu – ścigane przez prawo. Kto im dał do tego prawo?

Komentarze:
Name: Abstynent	Date: 2009-06-26 14:19:53
Pan jesteś zwykły pijak Panie Latus i ubieranie grzechu opilstwa w piękne słowka nie uratuje Pana przed PIEKŁEM. A TAM przez całą WIECZNOŚĆ, diabły będą Pana poić czystą wodą! I to nie Perrierem, tylko kranówą!
Name: nie koniecznie abstynent	Date: 2009-06-26 15:01:00
Ciekawe wiesci masz Panie Abstynent, strach sie nie bac, ale w takim razie powiedz Pan, co podaja w NIEBIE ?
Name: Abstynent	Date: 2009-06-26 15:44:01
Wino mszalne.
Name: Art	Date: 2009-06-26 16:08:32
Panie Janku, Porusza Pan dosc interesujace zagadnienie nie wglebiajac sie jednoczesnie w skomplikowane tlo problemu naduzywania alkoholu w tym kraju. Biesiady w Argentynie, Italii czy na poludniu Francji sa integralna czescia tamtejszej kultury. W USA gdzie "srednia klasa" z definicji mieszka na przedmiesciach, i skazana jest na swoj wlasny transport (ktory podobno daje wolnosc!) jest to nie mozliwe. Pracujemy dlugie godziny, dojezdzamy do pracy rowniez bardzo dlugo. Czas staje sie luksusem. Nic mnie bardziejnie podlamuje jak widok commuters z szarymi torebkami. Mam nadzieje ze ci rozczulajacy sie nad soba przegrancy nie wsiadaja za kierownice swych samochodow w stanie upojenia. To samo zreszta dotyczy kierowcow (glownie kobiet) ktorzy musza gadac przez telefon w czasie jazdy. Przekleta automatyczna skrzynia biegow. Ale goraco, czas na Long Island Ice Tea:)
Name: franio	Date: 2009-06-26 18:28:36
pijta ino polską wódke
Name: Lew	Date: 2009-06-26 19:22:07
Woka was zniszczy!!
Name: Kaz	Date: 2009-06-26 22:28:12
Ja niestety lubie trzezwo na swiat patrzec,chociaz w piatkowo-sobotnie wieczory,lubie sobie golnac jednego szkockiego.A i seks lepszy.
Name: anarchista?	Date: 2009-06-27 10:38:33
popieram i popieram. Kto im dał p[rawo do decydowania co dla mnie jest dobre a co złe? Alkohol od godziny 13? Prohibicja? Niestety, jak ktos sobie chce decydowac sam o sobie i swoim życiu to jest w najlepszym wypadku "anarchistą" jeżeli nie zboczeńcem i furiatem.
Name: observer	Date: 2009-06-27 18:51:35
A pamieta Pan jeszcze akcje "Hiacynt", panie JL? I jakie skutki? Rozsiewa Pan teraz w NYC tylko mylne wzruszenia, owszem w ponowoczesnych szatkach, ale to nic innego jak przyslowiowy Waz Starodawny...
Name: hanna	Date: 2009-06-27 23:54:12
"Czasem potrzeba Jednego radosnego oblicza. By rozjasnilo się nasze życie"
Name: Pan z India St	Date: 2009-06-28 15:31:08
Skandal panie Janie-Johnie, bo kala pan tradycje szkocka ciecza. Na Greenpoincie pije sie tylko Polska wodke! Prosze o tym nie zapominac, bo na pana narod patrzy. Apropos, zapraszam na jednego...
Name: panska wielbicilka warszawianka	Date: 2009-06-28 16:14:31
W pelni sie z Panem Janku zgadzam, wszystko z umiarem jest dla ludzi a Pan Abstynent to chyba w piekle juz byl skoro takie rzeczy pisze.
Name: JaRek	Date: 2009-06-29 08:57:39
Picie w godzinach pracy moze byc przyczyna tragicznego wypadku. Nawet w pracy redakcyjnej moze zdazyc sie jakas tragedia w postaci bledu korektorskiego, mysli niezbyt jasnej lub niedoszlifowanej frazy. Z drugiej strony, przy pisaniu, najwazniejsze jest natchnienie czyli, po lacinie, spiritus.
Name: Barbara	Date: 2009-06-30 05:23:00
Panie Janku, zapraszam na podwojna szkocka przed poludniem w Sztokholmie albo w Warszawie. Prosze dac znac kiedy Pan bedzie w ktoryms z tych miast i znajdzie chwilke czasu.
Name: hanna	Date: 2009-06-30 06:22:21
...pijcie ile chcecie, ... na zdrowie... byleby nie w obecnosci dzieci,... jakie to cudowne, ze nastaly czasy, ze mamy prawo, ze dziecko nie moze przynosic alkoholu dla taty, papierosow zreszto tez...
Name: JaRek	Date: 2009-06-30 07:42:55
Skoro w tych czasach dziecko ma czasem dwoch tatusiow to przynoszenie im piwa byloby zbytnim obciazeniem
Name: Barbara	Date: 2009-06-30 08:27:22
Alez oczywiscie, Pani Hanno, zaprosimy dwa przedszkola i jeden zlobek.
Name: hanna	Date: 2009-06-30 23:13:53
Pani Barbaro. .no tak, dzieci musza byc..., chrzest mile widziany, a picie bedzie zjawiskiem nieziemskim... moc pozdrowien...:)))
Name: hanna	Date: 2009-06-30 23:18:37
...dlaczego w tych czasach...?..........ja bylam dzieckiem pol wieku temu, i mialam dwoch ojcow. Jednego na codzien, drugiego od swieta. Ten pierwszy mnie utrzymywal, a dla tego drugiego, ja zawsze pieniazki nosilam...:)))
Name: Lech	Date: 2009-07-04 17:30:57
OK! A jakie wino jest najmocniejsze? mszalne! -jeden pije reszta spiewa!

loc