Jak co roku jesienią...

Małgorzata Ptaszyńska                                                                                                   Foto: Archiwum N.Dz.

Co roku jesienią, gdy opadną już z drzew wszystkie liście, w polonijnym Chicago na nowo rodzi się dyskusja na temat polonijnego patriotyzmu.

Dyskusja ta najczęściej powodowana jest zadumą nad światem i datą 11 listopada.
Speakerzy radiowi zachęcają słuchaczy do dyskusji, prasa publikuje wspomnienia weteranów.
Patriotyzm na emigracji objawia się inaczej. To tu wielu Polonusów zdaje sobie sprawę, skąd przyjechali, tu po raz pierwszy naklejają na zderzak samochodu dwie litery PL i biało-czerwona flagę.

Patriotyzm polonijny to wypadkowa patriotyzmu amerykańskiego, dumnego i radosnego, manifestowanego przy każdej okazji, i patriotyzmu polskiego, nostalgicznego, smutnego, ponoszącego często ofiarę najwyższą.
W Chicago jesteśmy dumni, że pochodzimy z Polski, z radością wspominamy bohaterów obojga narodów Pułaskiego i Kościuszkę. O Wałęsie, wymienianego często przez Amerykanów, nie umiemy mówić bez uszczypliwości.

Wysyłamy dzieci do polskich szkół sobotnich z nadzieją, że to załatwi sprawę języka i historii Polski. Nie zdając sobie często sprawy, że uczniowie polską rzeczywistość poznają w tej szkole na podstawie “Anielki” Bolesława Prusa i “Naszej szkapy” Marii Konopnickiej.
Niedawno zadzwoniła do mnie zadziwiona koleżanka, której córka oświadczyła: “Mamo, mówmy na ulicy po angielsku”.

W Chicago mamy patriotów lepszych i gorszych. Tych, którzy naprawdę kochają Polskę, i takich, co tylko tak mówią. Wielu ludzi żąda sprawiedliwości dziejowej, ukarania tych wszystkich, którzy nie kochali, którzy współpracowali. Ostatnio w Chicago padały nazwiska zmarłych, których teczki istnieją w polskim IPN-ie, o żywych nikt nie wspominał. Nie umiał albo nie chciał. Gdzie tu sens? Patrioci lepsi mają czasem żal, że za mało czasu poświęca się historii, zaprasza się do Chicago polityków uchodzących za liberalnych.
W Chicago mamy tzw. Polonię starą i tzw. Polonię nową. Mamy Polonię solidarnościową i postsolidarnościową, Polonię zaangażowaną i niezaangażowaną. Linie podziałów, choć silnie manifestowane, są dosyć płynne.

Co roku jesienią, gdy opadną już z drzew liście, myślę o Polakach w Ameryce, patriotach dnia codziennego, którzy myślą po polsku, sny mają polskie, polskie domy i polskie żony. Każdy z nich dokłada codziennie, bezwiednie małą cegiełkę do wielkiego muru o nazwie stereotyp Polaka w Ameryce, z którym czasem sam rozpaczliwie walczy.