W obecnej, trudnej sytuacji wiele osób traci pracę i potrzebuje dostępu do swoich oszczędności. Niektóre instrumenty inwestycyjne zamrażają nasze pieniądze na pewien czas i nie pozwalają na ich przedwczesne wybranie. Można tu wymienić konta terminowe i różne programy emerytalne.
Pomówmy dziś o tym, jakie są kary za wybranie pieniędzy przed czasem i czy są od nich jakieś wyjątki.

LOKATY TERMINOWE
Definicja: Lokata terminowa, zwana też wkładem terminowym (certificate of deposit, w skrócie CD), to depozyt w banku (depozytariusz) na określony z góry okres. Właściciel lokaty (deponent) za złożone środki otrzymuje zapłatę w postaci odsetek, tym wyższą, im dłuższy jest okres deponowania.
Za przedwczesne wybranie środków z lokaty terminowej prawo federalne nakłada minimalną karę w wysokości 7-dniowych odsetek. Prawo nie precyzuje maksymalnej kary, więc banki ustalają je według własnego upodobania.
Może nas spotkać bardzo przykre rozczarowanie, gdy wycofamy pieniądze przed czasem, bo kara może być wyższa od zarobionych odsetek i otrzymamy mniej pieniędzy, niż pierwotnie powierzyliśmy bankowi.
Oto parę okoliczności, kiedy bank musi wypłacić depozyt przed terminem bez potrącenia kary:

•  jeżeli właściciel zmarł albo został sądownie uznany za niepoczytalnego (incompetent);
•  jeżeli konto terminowe jest częścią IRA i właściciel osiągnął wiek emerytalny (59,5 roku) lub stał się niezdolny do pracy;
•  jeżeli dwa banki połączyły się, przez co klient ma w banku więcej pieniędzy, niż jest ubezpieczonych przez rząd. Wtedy bank musi pozwolić na wycofanie nieubezpieczonej części depozytu bez kary.

Lokaty terminowe mogą również być kupione lub sprzedane u maklera nawet przed upłynięciem ich terminu. Trzeba się jednak liczyć z zapłaceniem pewnej prowizji.
Wskazówka: Jeżeli stałeś się bezrobotny czy też masz poważne kłopoty, poproś bank o zniesienie kary. Na przykład nasza Polsko-Słowiańska Unia Kredytowa przebacza karę członkom, którzy zerwą lokatę terminową w pierwszych 30 dniach i okażą dowód na to, że są na zasiłku dla bezrobotnych (proszę pytać w Unii o szczegóły).

KONTO EMERYTALNE IRA
Jest powszechnie wiadome, że pieniędzy zdeponowanych na koncie emerytalnym IRA (Individual Retirement Account) nie można wybierać przed ukończeniem 59,5 roku, w przeciwnym razie należy zapłacić 10% kary (plus, oczywiście, należny podatek dochodowy). Na szczęście są wyjątki od tej reguły.
• 1. Wybranie wkładów odjętych od dochodu (deductible contribution).
Przypomnę, że wpłaty na IRA są zawsze odpisem podatkowym dla osób, które nie mają w pracy programu emerytalnego. Tych, którzy mają, obowiązują pewne limity. W roku 2009 wpłaty na IRA są odpisem (deductible contribution) do pułapu zarobków 89 000 dol. rocznie dla osób samotnych i 166 000 dol. dla małżeństw. W przedziale od 89 000 dol. do 109 000 dla osób samotnych i 166 000 dol. do 176 000 dla małżeństw wpłaty na IRA są częściowym odpisem. Powyżej tych pułapów osoby z programami emerytalnymi w pracy mogą wpłacać na IRA, ale depozyty te nie są odliczane od dochodu (nondeductible contribution).
Jeżeli wybieramy pieniądze z IRA przed ukończeniem 59,5 roku, to musimy zapłacić podatek od wybranej kwoty i 10-procentową karę.
Przykład: Powiedzmy, że wpłaciliśmy 2000 dol., które były odpisem podatkowym. Z biegiem czasu kwota ta urosła do 2400. Jeżeli zechcemy wycofać przed czasem pieniądze, zapłacimy 240 dol. kary i podatek dochodowy od kwoty 2400 dol. (w zależności od naszego przedziału podatkowego).
• 2. Wybranie wkładów nieodjętych od dochodu (nondeductible contribution).
Teraz powiedzmy, że owe 2000 dol. nie stanowiło dla nas odpisu podatkowego (nondeductible contribution). Za wybranie 2400 dol. zapłacimy tylko karę i podatki od 400 dol. (bo podatek od 2000 dol. zapłaciliśmy w roku, gdy je zarobiliśmy). Wybieranie pieniędzy z konta IRA, które składa się z wkładów stanowiących i niestanowiących odpisu (deductible i nondeductible contributions), jest dosyć skomplikowane i omówimy je przy innej okazji.
Jak widać, warto lokować pieniądze w IRA, nawet jeżeli wpłaty nie są odpisami podatkowymi, bo mamy wolny dostęp do tych pieniędzy w razie potrzeby, a ponadto kapitał nasz pomnaża się z odroczeniem podatków (tax deferred). Trzeba tylko pamiętać, że każda czynność związana z kontem IRA podlega zainteresowaniu Urzędu Podatkowego, a więc musimy przechowywać wszystkie dokumenty tak długo, jak długo mamy IRA.
• 3. Wybranie IRA w serii równych rat.
Nawet poniżej wieku 59,5 roku masz dostęp do IRA, jeżeli zaczniesz dokonywać serii jednakowych rocznych wypłat, ustalonych na podstawie twojej przewidywanej długości życia. Gdy osiągniesz 59 lat, a pobierałeś z funduszu IRA co najmniej przez 5 lat, możesz zmienić grafik rat, a nawet wybrać wszystkie pieniądze w jednej kwocie. Porozmawiaj o szczegółach ze swoim księgowym albo przeczytaj sekcję 72(t) Internal Revenue Code.
• 4. 60-dniowa pożyczka z IRA.
Raz na 12 miesięcy można przelać swoje konto IRA gdzie indziej. Normalnie poprosilibyśmy finansowe instytucje o dokonanie transferu między sobą. Ale możemy wybrać pieniądze sami i wpłacić je dopiero za 60 dni, co będzie równoznaczne z krótkotrwałą pożyczką.
To pociągnięcie, niestety, ma dwie wady. Po pierwsze, potrącone nam będzie 20 procent tytułem zaliczki podatkowej (withholding tax). Jeżeli za 60 dni zechcemy wpłacić pieniądze z powrotem, musimy dopłacić brakujące 20 procent z własnej kieszeni, w przeciwnym razie zostanie to uznane za przedwczesne wybranie pieniędzy z IRA. Naturalnie zaliczkę podatkową uwzględnisz w rozliczeniu podatkowym i otrzymasz ją z powrotem. Ponadto musimy zwrócić pieniądze na czas. Jeden dzień opóźnienia zwrotu 10 000 dol. może nas kosztować od 3 do 4 tysięcy dolarów (podatki dochodowe plus 10% kary) w zależności od naszego przedziału podatkowego i wysokości podatków stanowych. Przykra perspektywa.

KONTO EMERYTALNE ROTH IRA
Konto Roth IRA jest bardzo łaskawe dla osób w potrzebie.
Przypomnę, że Roth IRA jest wersją indywidualnego programu emerytalnego IRA. Pozwala na wpłatę do 5000 dol. w roku 2008 i później plus 1000 dol. dla osób po pięćdziesiątce. Wpłata na Roth IRA nie jest odpisem podatkowym, ale za to zyski z konta są całkowicie wolne od podatków. W odróżnienia od tradycyjnego konta IRA, na Roth IRA pieniądze można wpłacać nawet po ukończeniu 70,5 roku i nie ma obowiązku wybierania ich po osiągnięciu tego wieku.
Samotni podatnicy mogą wpłacić na Roth IRA pełne 5000 dol. rocznie (w roku 2009), jeżeli mają dochód (Adjusted Gross Income) nieprzekraczający 105 000 dol. rocznie. W przedziale od 105 001 dol. do 120 000 wysokość dozwolonej wpłaty stopniowo maleje do zera. Dla małżeństw limity wynoszą odpowiednio 166 000 dol. i 176 000.
Jeżeli potrzebujemy pieniędzy, to swoje wpłaty na Roth IRA możemy wybierać w każdej chwili bez kary. Narosłe odsetki natomiast (dywidendy czy zyski kapitałowe) nie będą opodatkowane, jeżeli spełnią dwa warunki: konto istnieje co najmniej 5 lat oraz wypłata jest "kwalifikowana" (qualified distribution). "Kwalifikowaną wypłata" ma miejsce wtedy, gdy właściciel konta spełnia któryś z następujących warunków:

EMERYTALNE PLANY OSZCZĘDNOŚCIOWE 401(K) I 403(B)
Wiele zakładów pracy pozwala pracownikom na pożyczenie pieniędzy z ich puli emerytalnej. Kredyt ten musi być spłacony przez 5 lat, w przeciwnym razie traktowany jest jako przedwczesne wycofanie pieniędzy i wymaga zapłacenia pełnych podatków i 10-procentowej kary. Kilka wyjątków od tej reguły ma miejsce, jeżeli:
Uwaga: Gdy zmieniasz zakład pracy i przelewasz swój fundusz emerytalny gdzie indziej, potrącone ci będzie 20% tytułem zadatku podatkowego, jeżeli czek będzie wystawiony na twoje nazwisko.
Rozwiązanie: Poproś o bezpośredni transfer na twoje konto IRA czy do planu emerytalnego nowego pracodawcy. Trustee-to-trustee transfer nie wymaga potrącenia podatku.
Życzę Państwu jak najmniej kłopotów i powodów do niespodziewanego wybierania pieniędzy. Pamiętajmy, że konta emerytalne są po to, by budować majątek na starsze lata, a nie po to, by łatać dziury w domowym budżecie.

Elżbieta Baumgartner jest autorką wielu książek o profilu finansowym i konsumenckim, m.in. "Jak chować pieniądze przed fiskusem", "Jak inwestować w fundusze powiernicze" oraz "Jak działa giełda" (255 Park Lane, Douglaston, NY 11363, tel. 718/224-3492, www.PoradnikSukces.com).

loc