Co robić, gdy pieniądze spadły nam z nieba

Każdy marzy o wygraniu na loterii czy spadku po bogatym wujku. Takie przypadki zdarzają się rzadko, ale bywają inne bardziej prawdopodobne okazje do otrzymania pieniędzy, np. odszkodowania, odprawy z pracy, wypłacona w jednej kwocie emerytura.

Niekiedy nagły uśmiech losu może przydać sporo problemów, szczególnie podatkowych.
 

DAROWIZNY, SPADKI
Darowizny. Od darowizny nie płacimy w USA podatków, bowiem jest za nie odpowiedzialny ofiarodawca. Darowizny do 13 000 dol. rocznie (w 2009 roku) na osobę są zwolnione od podatków i nie trzeba ich nawet zgłaszać. Kochający rodzice mogą podarować synowi do 26 000 dol. np. na zakup domu albo 52 000 dla syna i synowej.

Spadki. Spadkobierca nie płaci podatków federalnych, bowiem wszelkie podatki od spadków reguluje administrator masy spadkowej. Niektóre stany nakładają niewielkie podatki od spadków. Staniemy się natomiast odpowiedzialni za podatki dochodowe od zysków zarobionych przez otrzymane środki (np. za odsetki bankowe) czy za podatki od przyrostu kapitału. Musimy też płacić podatki nieruchomościowe od otrzymanego domu.

Przedmioty majątkowe przechodzą w twoje ręce z podwyższoną podstawą podatkową (stepped up tax basis), czyli po wartości z dnia ich otrzymania. Gdy sprzedasz otrzymany przedmiot majątkowy, przyjdzie ci zapłacić podatek (capital gain) od kwoty, która stanowi różnicę pomiędzy ceną sprzedaży a podstawą podatkową danego waloru.

Przykład: Wuj kupił 100 akcji firmy Microsoft po 20 dol. Ty odziedziczyłeś je po cenie 50 dol. (100x50 dol.=5000 dol.). Gdybyś sprzedał je natychmiast, nie zapłaciłbyś żadnych podatków. Jeżeli odczekasz, aż akcje zwyżkują do 90 dol., to po sprzedaży zapłacisz podatek (capital gain tax) od 4000 dol. (9000 dol. – 5000 dol.).
Rada: Zachowaj dokumenty poświadczające podstawę podatkową otrzymanych czy odziedziczonych przedmiotów majątkowych.

ODZIEDZICZONE KONTA EMERYTALNE
Jedynymi walorami, od których spadkobierca musi płacić podatki, są odziedziczone konta emerytalne, od których podatki były odroczone (tax defferred retirement plans). Przykładem jest normalne konto IRA, 401(k), SIMPLE, ale nie Roth IRA. Jeżeli spadkodawca nie zaznaczył w testamencie, że podatki od kont emerytalnych mają być zapłacone przez masę spadkową, to obowiązek ten przypada osobie, która odziedziczyła konto IRA, co poważnie uszczupli jej schedę.

Odziedziczone konto IRA możesz zlikwidować natychmiast, ale wtedy zapłacisz wysokie podatki dochodowe. Bardziej opłaca się jak najbardziej spowolnić wybieranie pieniędzy. Oto jak można to uczynić.

1. Jeżeli jesteś wdową lub wdowcem po właścicielu konta IRA, to możesz traktować IRA zmarłego jako swoje własne.

2. Inne osoby (niebędące małżonkiem zmarłego) mogą wybierać pieniądze stopniowo zgodnie ze swoim terminarzem (life expectancy of the beneficiary).

Bardzo ważne: Jeżeli po śmierci właściciela konta nie uczynisz nic, będzie się to równało z likwidacją konta i z podatkami. Musisz przerejestrować konto IRA na swoje nazwisko jako odziedziczone (inherited IRA).
Niezależnie od wieku beneficjenta, nie zapłaci on kary od kwot podjętych z konta (dla właściciela konta kara wynosi 10% pieniędzy wybranych przed ukończeniem 59,5 roku).

ODSZKODOWANIA
Otrzymanie odszkodowania za ubezpieczenie na życie nie jest radosną okazją, niemniej dobrze wiedzieć, że jako beneficjenci nie musimy od niego płacić podatków dochodowych.

Uwaga: Jeżeli uległeś wypadkowi, to odszkodowanie ma być zabezpieczeniem na resztę twego życia. Rozporządzaj nim rozsądnie.

Płatności ubezpieczenia medycznego czy samochodowego nie są opodatkowane, bo stanowią zwrot poniesionych przez nas wydatków.

Świadczenia za niezdolność do pracy (disability payments), wypłacone przez ubezpieczenie samochodowe czy zdrowotne, przeważnie nie podlegają opodatkowaniu. Są opodatkowane tylko wtedy, gdy pracodawca opłacał ubezpieczeniowe składki.

Odszkodowanie przyznane przez sąd (damages from lawsuit) za szkody na zdrowiu i majątku, za dyskryminację czy oszczerstwo nie są opodatkowane. Natomiast trzeba zapłacić podatki od odszkodowań kompensacyjnych (punitive damages). Porozmawiaj na ten temat ze swoim księgowym.
Uwaga: Jeżeli ubiegasz się w sądzie o odszkodowanie, twój prawnik powinien sformułować roszczenia tak, by płatności były jak najmniej opodatkowane.

PODZIAŁ MAJĄTKU PRZY ROZWODZIE
Płatności będące wynikiem rozwodowego podziału majątku (property settlement) nie są opodatkowane. Jednakże małżonek będzie musiał zapłacić podatek (capital gains tax) po sprzedaży, jeżeli przedmiot majątkowy znacznie wzrósł na wartości.

Powiedzmy, że żona otrzymała w wyniku podziału majątku dom wartości 300 000 dol. kupiony przed wielu laty za 100 000. Gdy go sprzeda, będzie musiała zapłacić podatek od 200 000 dol. zysku, chyba że dom ten był jej głównym miejscem zamieszkania przez co najmniej 2 lata w ostatniej pięciolatce. Wtedy aż do 250 000 dol. zysku na domu na osobę jest zwolnione od podatków (500 000 dol. na małżeństwo).

WYGRANE NA LOTERII
Loterie wypłacają większe wygrane z reguły w rocznych ratach przez 20 lat i 20-30% pieniędzy potrącają tytułem zaliczki podatkowej. Jeżeli zdecydujesz się wybrać pieniądze w jednej kwocie (lump sum), dostaniesz znacznie mniej, a po odliczeniu podatków twoja pula zmaleje do 1/3 wygranej. W rezultacie wygrana rzędu miliona dolarów może dać roczne raty w wysokości tylko kilkudziesięciu tysięcy dolarów rocznie – z pewnością zbyt małe, by rzucić pracę i żyć jak milioner.

Zastanów się dobrze, czy warto przyjąć roczne raty czy też wszystko w jednej kwocie.

Uwaga: Jeżeli wygrałeś w gry hazardowe, to możesz "zneutralizować" wygraną udokumentowanymi stratami hazardowymi, nawet innego rodzaju. Na przykład straty na wyścigach mogą być odliczone od wygranych na loterii. Również straty hazardowe męża i żony mogą być zsumowane, jeżeli małżonkowie rozliczają się z podatków razem.

Wygrane w loterii fantowej (raffles czy contest) są opodatkowane w zależności od rynkowej wartości wygranego przedmiotu. Organizatorzy loterii fantowej powinni wysłać nam formularz 1099 z wartością wygranej. Taki sam druk słany jest do Urzędu Podatkowego – podatków więc nie unikniemy.

Uwaga: Jest w interesie ofiarodawców i organizatorów podawanie jak najwyższej wartości fantów. Powiedzmy, że wygraliśmy brylantowy pierścionek, jego wartość została podana jako 10 000 dol. Należałoby od tego fantu zapłacić podatki dochodowe, które mogą wynieść ok. jednej trzeciej, czyli ok. 3000 dol., albo i więcej, w zależności od naszego przedziału podatkowego. Zanim zapłacimy tyle podatków, warto dać pierścionek do wyceny, a może się okazać, że jest on wart o wiele mniej. Urząd Podatkowy zezwala na to, byśmy zapłacili podatek nie od kwoty podanej na druku 1099 przez organizatora loterii, lecz od kwoty, jaką my sami zapłacilibyśmy za dany przedmiot. Musimy tylko dobrze udokumentować tę rozbieżność, czyli przedstawić kilka niezależnych wycen.

PIENIĄDZE Z KONTA EMERYTALNEGO W PRACY
Wypłata pieniędzy emerytalnych w jednej kwocie (lump sum distribution) jest opodatkowana. Nieświadome osoby czasem płacą dziesiątki tysięcy dolarów niepotrzebnie, bowiem jest sposób uniknięcia podatku. Zamiast likwidować konto emerytalne, przelej pieniądze z konta emerytalnego w pracy na swoje konto IRA, a unikniesz podatku aż do czasu, gdy zaczniesz pieniądze stamtąd wybierać.

Za każdym razem, gdy mamy do czynienia z większą kwotą pieniędzy, powinniśmy skonsultować się z księgowym, by dowiedzieć się, czy powinniśmy płacić podatki, a jeżeli tak, to jak można je zminimalizować. Prawo podatkowe zostało napisane przez ludzi bogatych i jest dla nich wyrozumiałe. Im więcej mamy pieniędzy, tym więcej istnieje możliwości unikania podatków.

CO ROBIĆ
Statystyka mówi, że odbiorcy niespodziewanych pieniędzy wydają je szybko i beztrosko. Nie ma nic złego w tym, by użyć trochę życia, pod warunkiem jednak, że nie zapomnisz o długoterminowych potrzebach. Oto co powinien zrobić szczęśliwy odbiorca niespodziewanych pieniędzy:

• Spłać długi – te najwyżej oprocentowane najpierw. Jeżeli jesteś dłużny kilka tysięcy na karcie kredytowej, która pobiera od ciebie 20%, krok ten jest równoważny z zainwestowaniem pieniędzy na 20%!
• Spłać bieżące i zaległe rachunki, np. czesne za szkołę dziecka, zaległe podatki, rachunki medyczne, pożyczkę hipoteczną.
• Odłóż pieniądze na nadchodzące wydatki: studia dzieci, zakup nowego domu, samochodu, emeryturę.
Dopiero wtedy, gdy pospłacasz długi, bieżące rachunki i zatroszczysz się o przyszłość, możesz zacząć szastać pieniędzmi.

NOWE OBOWIĄZKI
Oprócz przyjemności pieniądze przynoszą również obowiązki, o których nie myślałeś nawet, gdy byłeś biedniejszy.

• Sporządź plan spadkowy, by ochronić majątek przed podatkami spadkowymi. Pomoże w tym moja publikacja pt. "Planowanie spadkowe".
• Przeanalizuj swoje polisy ubezpieczeniowe. Jako osoba zamożna będziesz bardziej łakomym kąskiem dla osób, które zechcą cię pozwać do sądu. Zafunduj sobie polisę "parasolkę" na co najmniej 1 mln dol. Jeżeli będzie ona dodatkiem do polisy ubezpieczeniowej domu, nie zapłacisz za nią dużo.
• Zainwestuj pieniądze. Spraw, by nowo znalezione skarby starczyły ci na całe życie. W tym celu musisz je zainwestować bardzo mądrze. Znajdź doradcę inwestycyjnego, który ci w tym pomoże.
• Przeczytaj "Podręcznik ochrony majątkowej", by dowiedzieć się, jak zabezpieczyć majątek przed zakusami innych.

SŁOWO DO RESZTY Z NAS
Zazwyczaj nadmiar pieniędzy nie jest problemem dla przeciętnej osoby, lecz przetarciem drogi do majątku i kariery. A droga ta w nowym kraju może być niełatwa, szczególnie jeżeli zaczyna się ją w obcym kraju od zera. n


Elżbieta Baumgartner jest autorką wielu książek o profilu finansowym i konsumenckim, m.in. książki pt. "Podręcznik ochrony majątkowej", "Jak inwestować w fundusze powiernicze" i "Jak działa giełda", 255 Park Lane, Douglaston, NY 11363, tel. 718/224-3492, www.PoradnikSukces.com).