Jak pogodzić wiarę z nauką?

Na to pytanie odpowiadał ks. prof Michał Heller, światowej sławy kosmolog, na spotkaniu z nauczycielami i uczniami szkół polonijnych.

Wykład księdza profesora, który odbył się 27 września w Konsulacie Generalnym RP, w zamyśle organizatorów ma otworzyć cykl spotkań polonijnej młodzieży z wybitnymi polskimi naukowcami.

Ks. prof. Heller, któremu towarzyszył prezes krakowskiego oddziału Stowarzyszenia "Wspólnota Polska" prof. Zygmunt Kolęda, przybył do Stanów Zjednoczonych na zaproszenie Jolanty Tatary i Jolanty Zabłockiej z Academic Quality Council w Chicago. 24 września wygłosił w archidiecezji chicagowskiej prelekcję dla katechetów na temat: "Jak uczyć o powstaniu świata". Następnego dnia spotkał się w Konsulacie RP z profesorami wyższych uczelni ze stanu Ilinois. 26 września wygłosił wykład dla ośmiusetosobowej grupy młodzieży, po którym odbyła się dyskusja na temat: "Wiedza i wiara drogowskazami dla młodzieży polonijnej w nowym Millenium".

Aby przygotować licealistów i studentów do spotkania, inicjatorki tego przedsięwzięcia ogłosiły w styczniu bieżącego roku konkurs na esej dotyczący koncepcji filozoficznych prof. Michała Hellera oraz relacji pomiędzy nauką i wiarą. Główną nagrodą w tym konkursie, dzięki staraniom profesorów: Hellera i Kolędy, były (do wyboru) bezpłatne studia na Akademii Górniczo-Hutniczej w Krakowie, która prowadzi wymianę studentów z Illinois Institute of Technology w Chicago lub na Uniwersytecie Jagiellońskim. Na konkurs wpłynęło 17 prac. Wybrano esej "The unavoidability of religious and scientific co-operation" – autorstwa Adama Zmarzlińskiego, który we wrześniu podjął anglojęzyczne studia magisterskie na kierunku nauk politycznych na Uniwersytecie Jagiellońskim. Pozostali otrzymali stypendia naukowe i książki z dedykacją uczonego.

Na inicjatywę Academic Quality Council w Chicago zareagowała również Centrala Polskich Szkół Dokształcających w Ameryce. Wynikiem rozmów prowadzonych przez prezes CPSD Dorotę Andrakę z przedstawicielkami tej organizacji było spotkanie profesora Hellera z nauczycielami i uczniami 18 szkół polonijnych, które miało miejsce w Nowym Jorku.

W wykładzie, mającym ze względu na udział młodzieży klas licealnych popularyzatorską formę, uczony zaznaczył, że współczesna kosmologia jako nauka z pogranicza fizyki teoretycznej i astronomii ma dzisiaj bardzo wiele do powiedzenia nt. początku świata i jego ewolucji. Podkreślił też, iż pozornie sprzeczne światy – nauki i wiary – mają ze sobą wiele wspólnego. "Religia i nauka, dawniej w opozycji do siebie, teraz są jakby w jednym obozie" – wyjaśniał. Szukając odpowiedzi na pytanie o początek wszechświata, uczony stwierdził, że "stworzenie nie jest aktem jednorazowym, ale nieustanną relacją pomiędzy światem i Bogiem. Polega ona na tym, że świat jest w swoim istnieniu zależny od Boga". Zaznaczył również, iż "szukać Pana Boga należy w warstwie racjonalności, a nie w dziurze w nauce".

Prelekcja profesora spotkała się z żywą reakcją uczestników spotkania. Wywiązała się dyskusja wokół tego, jak pogodzić chrześcijaństwo z teorią ewolucji Darwina. "Jeśli ktoś dziś twierdzi, że istnieje sprzeczność między teorią ewolucji a religią, to ośmiesza religię. Ewolucja wszechświata jest dalszym ciągiem ewolucji kosmicznej" – wyjaśnił profesor. Dyskutowano również nad tym, czy katolik może poddawać dogmaty wiary i nauki Kościoła w wątpliwość. "Wiele dróg prowadzi do Pana Boga. Są ludzie, którzy mają tendencje do dociekania. I taka droga do Boga też jest potrzebna" – skonkludował uczony.

W drugiej części spotkania prof. Zygmunt Kolęda zapoznał zebranych z perspektywami podjęcia anglojęzycznych studiów na polskich uczelniach oraz z możliwościami uzyskania na nie stypendiów. "Jest to alternatywa dla tych, których nie stać na opłacenie studiów w Stanach Zjednoczonych" – powiedział.

Na zakończenie spotkania, w którym wzięło udział około 100 osób, konsul generalny Krzysztof Kasprzyk podkreślił, iż zebrani mieli okazję obcować z jednym z największych umysłów naszych czasów. Piękną  prezentację osoby profesora i jego dorobku naukowego przygotowały Monika Karczmarczyk i Marta Danielewicz – nauczycielki ze szkoły św. Cyryla i Metodego na Greenpoincie.

Ks. Michał Heller to fizyk-kosmolog, filozof i teolog, profesor Papieskiej Akademii Teologicznej, członek Papieskiej Akademii Nauk oraz pracownik Watykańskiego Obserwatorium Astronomicznego w Castel Gandolfo. Jest autorem 30 książek i prawie 400 artykułów naukowych z dziedziny fizyki teoretycznej i kosmologii. W 2008 roku otrzymał prestiżową Nagrodę Templetona zwaną "religijnym Noblem", która została mu przyznana za zasługi w budowaniu pomostów między naukami przyrodniczymi a filozofią i teologią. Nagrodę, która opiewała na 820 tys. funtów szterlingów (około1,6 mln dol. ) w całości przeznaczył na budowę Centrum Kopernika Badań Interdyscyplinarnych w Krakowie.